ختم تورات رحمت خداوند نازل مىشود . « 1 » اسحاق بن عبد اللّه حارث از پدرش نقل مىكند كه ابن عباس از كعب [ الاحبار ] راجع به قول خداى متعال :
يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لا يَفْتُرُونَ
« 2 » ، « شبوروز تسبيح مىگويند و ضعف و سستى به خود راه نمىدهند » و آيهء :
يُسَبِّحُونَ لَهُ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ هُمْ لا يَسْأَمُونَ
« 3 » ، « شبوروز براى او تسبيح مىگويند و خسته نمىشوند » پرسيد . او گفت : آيا چشمت براى ديدن أشيا و نفست تو را به رنج و زحمت مىاندازد ؟
ابن عباس گفت : خير .
كعب گفت : تسبيح خداوند نيز به آنان الهام شده ، چنانكه ديدن و نفس كشيدن به تو الهام شده است . « 4 »
جلساتى تشكيل مىشد كه كعب الاحبار و ابن عباس در آنها به بحث و مذاكره دربارهء تورات مىپرداختند . عكرمه گويد : ما نزد عبد اللّه بن عمر و ابن عباس نشسته بوديم كه پرندهاى با سروصدا از بالاى سرمان عبور كرد . مردى از ميان ما گفت : خير باشد ، خير باشد ، ابن عباس گفت : خير و شرّى در كار نيست . كعب به ابن عباس گفت : تو دربارهء طيرة ( فال بد زدن ) چه مىگويى ؟
ابن عباس گفت : دوست دارى در مورد آنچه بگويم ؟ لا طير إلّا طير اللّه و لا خير إلّا خير اللّه و لا حول و لا قوّة إلّا باللّه ، « هيچ خير و شرّى جز آنچه خدا بخواهد وجود ندارد و هيچ قدرت و حركت و نيرويى نيست جز به يارى خداوند » .
كعب گفت : اين كلمات در كتاب تورات وجود دارد . « 5 »
دربارهء آغاز آفرينش و داستانهاى قرآن روايات بسيارى از ابن عباس نقل شده كه ممكن نيست وى به اهل كتاب مراجعه نكرده باشد ، بخصوص آنجا كه اين داستانها را به تفصيل بيان مىكند .
هامش
( 1 ) - طبقات ابن سعد ، ج 7 ، بخش اوّل ، ص 161 .
( 2 ) - انبياء / 20 .
( 3 ) - فصّلت / 38 .
( 4 ) - تفسير طبرى ، ج 17 ، ص 10 .
( 5 ) - عيون الاخبار ، ج 1 ، ص 146 .