الْمُنْشِؤُنَ
يعنى شما درخت آتشگيره را بوجود آوردهايد
نَحْنُ جَعَلْناها
ما قرار داديم آتشافروز را
« تَذْكِرَةً »
سبب توجه راجع به قيامت يا توجه به تاريكى . يا بيدارى . و يا نمونهاى از آتش جهنم
وَ مَتاعاً لِلْمُقْوِينَ
سبب بهرهبردارى از براى كسانى كه شكمهايشان خالى است از لفظ اقوت الدار وقتى خالى از سكنه باشد
فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ
تسبيح به نامش يا به يادش را بوجود آورده
فَلا أُقْسِمُ
يعنى قسم نمىخورم چون مطلب واضحتر از آن است كه قسم بخورم يا معنى اينست كه قسم مىخورم و ( لا ) براى تاكيد آمده . يا اين طور بوده فلانا اقسم كه ( انا ) مبتدا حذف شده و لام ابتداء باقى مانده .
دليل بر اين مطلب قرائتى است كه خوانده
فَلا أُقْسِمُ
يا ( فلا ) - رد سخن مخالف جملهايست كه براى آن قسم خورده مىشود « مثل اينكه مىگويند نه نه قسم مىخورم » .
بِمَواقِعِ النُّجُومِ
محل سقوط آنها . يا مدار و مسير آنها . نجوم گفته نجوم قرآن است و مواقع آن مواقع نزول آيات است
وَ إِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ
زيرا قسم خوردن به آن شاهد عظمت قدرت و كمال حكمت و رحمت بىپايان خدا است
إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ
كريم يعنى پر فايده
فِي كِتابٍ مَكْنُونٍ
.
در كتابى محفوظ يعنى لوح محفوظ -
لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ
يعنى اطلاع از لوح پيدا نخواهند كرد مگر پاكان جسمى و آنها ملائكه هستند يا منظور اينست كه قرآن را مس نمىكنند مگر كسانى كه پاك از حدث باشند در اين صورت نفى بمعنى نهى است ( نبايد مس كنند ) . يا در جستجوى آن نيستند مگر پاكان از كفر
أَ فَبِهذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ
يعنى آيا راجع به اين مطلب سستى مىورزيد مثل كسى كه مداهنه در كار مىكند
وَ تَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ
يعنى شكر روزى خود را
أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ
شما تكذيب مىكنيد به لطفكننده آن زيرا آنها را نسبت مىدهيد يعنى نعمتها را نسبت مىدهيد به حركت ستارهها ( كه در حركت ستاره آمدن باران و خشكسالى و يا سود و زيان را نسبت مىدادند ) .
الحديد « 57 » :
وَ ما لَكُمْ لا تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ لِتُؤْمِنُوا بِرَبِّكُمْ وَ قَدْ أَخَذَ مِيثاقَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ * هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ عَلى عَبْدِهِ آياتٍ بَيِّناتٍ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ إِنَّ اللَّهَ بِكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ
« إلى قوله تعالى » :
أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَ ما نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ وَ لا يَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلُ فَطالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَ