المُبَلَّق - [ بلق ] : ابلق ( لك و پيس ) .
المَبْلُود - [ بلد ] : گيج و كم عقل ، شگفت زده .
المُبَلِّيَات - [ بلي ] : زنانى كه اطراف مرده بايستند و بر او شيون و زارى كنند .
المَبْنَى - ج مَبَانٍ [ بني ] : ساختمان ، كاخ ، اساس ، تعبير و روش ؛ « الْمَعْنَى و الْمَبْنَى » :
معنى و مفهوم ؛ « المَبَانِي » : ساختمانها ؛ « حُرُوفُ الْمَبَانِي » حروف هجائي و يا الفبائى .
المِبْهَاج - [ بهج ] : زن زيبا ؛ مذكر آن ( بهيج ) است .
المُبْهِج - [ بهج ] : خوشحال كننده .
المُبْهَم - [ بهم ] : بسته و گنگ ، نامشخص ؛ « امْرٌ مُبْهَمٌ » : موضوعى بى اساس ؛ « طريقٌ مُبْهَمٌ » راه نامعيّن ؛ « حائطٌ مبهَم » : ديوار بدون درب ؛ « العَددُ المُبْهَم » : عدد فرضى .
المَبْهُور - [ بهر ] : مرد خسته از كار و كوشش بسيار .
المَبْهُوظ - كسى كه به او كارى محول شود و او نتواند ؛ « القِرنُ المَبْهُوظُ » شكست خورده .
المُبَوَّب - [ بوب ] : آنچه كه به بابها يا انواع و يا فصلها تقسيم شده باشد .
المُبوَّق - [ بوق ] : گفتار باطل .
المَبْوَلَة - [ بول ] : آنچه كه باعث ادرار شود .
المِبْوَلة - [ بول ] : ظرف يا جائى كه در آن ادرار مىكنند .
المَبِيت - [ بيت ] : محلّ سكونت .
المُبِيدَات - [ بيد ] : وسايل نابود كننده .
المَبِيض - [ بيض ] : تخم دان حيوانات ، قسمت زيرين گل كه داراى تخم گل است .
المُبيِّض - [ بيض ] : لباسشو ، سفيدگر ، نويسنده و نسخه بردار از كتاب .
المُبَيَّضة - [ بيض ] : نوشتهء پاكنويس شده .
المُبِين - [ بين ] : واضح و روشن .
مَتَّ - - مَتّاً [ متّ ] ه : آن را كشيد ، - الْحَبْلَ :
طناب را بدون قرقره كشيد ، - الى فلانٍ بقرابةٍ : نزد فلانى رفت و تقاضاى پناهندگى كرد ، - ه : از او پيوند خويشاوندى طلب كرد .
مَتَا - - مَتْواً [ متو ] الشيءَ : آن را كشيد و دراز كرد ، - ه بِالْعَصَا : با چوبدستى او را زد .
مَتَى - اسم استفهام است به معناى كي ، اسم شرط است كه دو فعل را مجزوم مىكند مانند « متى اضَعُ الْعمامةَ تعرفوني » :
هرگاه كه عمامهام را بردارم مرا خواهيد شناخت .
المَتَات - [ متّ ] : مرادف ( الْمَاتَّة ) است .
المُتَاح - [ تيح ] : كار ارزيابى شده .
المَتَّاح - بلند و كشيده .
المُتاخِم - [ تخم ] : مجاور و همسايه .
المَتار - [ تير ] ( ف ) : مولَّد برق .
المَتاع - ج أَمْتِعَة و جج أَمَاتِع و أَمَاتِيع : بر هر چيز مورد استفاده در زندگى بجز سيم و زر اطلاق مىشود ، استفادهء موقت از هر چيزى ، آنچه كه انسان بپوشد يا بگستراند ؛ « سَقَطُ المَتاع » : چيزهاى اسقاط و به درد نخور .
المُتالي - [ تلو ] : پيرو و دنباله رو ، كسى كه با خواننده با صداى بلند دم گيرد .
المِتَان - ج مُتُن : فاصلهء ميان دو ستون .
المَتانَة - [ متن ] : نيرو و زورمندى .
المَتانَة [ تين ] : زمينى كه در آن درختهاى بسيارى از انجير كاشته شود و به آن « أَرْضٌ مَتَانةٌ » نيز گويند .
المَتاهَة - [ تيه ] : جاى بيراهه كه در آن گم شوند .
المَتاوِلة - [ ولي ] : شيعه و پيروان .
المِتْآم - [ تأم ] : پارچهء دوبل بافته شده ، - ج مَتَائِيم : زنيكه معمولا دو قلو مىزايد .
المُتَآمِر - [ أمر ] : توطئه گر با ديگران .
المُتَأَخِّر - [ أخر ] : عقب افتاده و كسى كه با زمان خود نبوده و دور از عقربهء زمان خود باشد « الْمُتَأَخِّرون » محافظه كاران و مرتجعين ، متضاد اين كلمه المُعَاصِر يا العَصْري يا المُتَقَدِّم است ( امروزى و پيشرفته ) ، متخلَّف ، اقتصاد و آبادى ناقص و نامنظم و از اين تعبير است ( البُلْدَانُ الْمُتَأَخّرة « : كشورهاى عقب افتاده .
المُتَأَسِّف - [ أسف ] : اسم فاعل است ، افسوس خور ؛ « مُتَأَسِّف » كلمهء معذرت خواهى است .
المُتَأَلِّق - [ ألق ] : درخشنده و روشن .
المُتْئِيم - [ تأم ] : زنيكه دو قلو زائيده است .
المُتأَمْرك - كسى كه با اخلاق و روش امريكائيان خو گرفته باشد .
المُتَأَهِّب - [ أهب ] : آماده .
المُتَأَهِّل - [ أهل ] : كسى كه ازدواج كرده است .
المُتَبَادَل - [ بدل ] : متقابل ، داد و ستد .
المُتَبَرِّم - [ برم ] : خسته و ناراحت ، غمگين .
المُتَبَقّى - [ بقي ] : باقيمانده .
المَتْبَن - [ تبن ] : انبار كاه .
المُتَجَانِس - [ جنس ] : چيزى كه اجزاى آن از يك جنس واحد باشند ، كسى كه با ديگرى احساسات مشترك و همسان داشته باشد .
المَتْجَر - [ تجر ] : بازرگانى ، آنچه كه با آن تجارت كنند .
المَتْجِرَة - ج مَتَاجِر [ تجر ] : تجارتخانه ؛ « ارْضٌ مَتْجِرَة » سرزمين تجارت و بازرگانى .
المُتَجَلِّي - [ جلو و جلي ] : واضح و روشن .
المُتَجَمِّد - [ جمد ] : يخ زده ، يخ بسته ، جامد شده ( خون ) ؛ « المُحيطُ المُتَجَمِّد » :
اقيانوس منجمد شمالى .
المُتَجَوِّل - [ جول ] : فا ، ؛ « بائِعٌ مُتَجَوِّل » :
دست فروش .
مَتَحَ - - مَتْحاً الماءَ : آب را با وسيله اى در آورد ، - با دلو از چاه آب كشيد ، - الشَّيءَ : آن را كند ، - الشّجرةَ : درخت را كند ، - الخمسينَ : به پنجاه سالگى نزديك شد ، - فلاناً : او را زد ، او را بر زمين افكند .
المُتَحَارِبُون - [ حرب ] : كسانى كه در جنگ شركت كردهاند .
المُتَحدَّث - [ حدث ] : « مُتَحَدَّثُ القوم » : جاى سخن گفتن .
المُتَحَدِّر - [ حدر ] : فا ؛ « الْمُتَحَدِّر منْ » :