ديگر برد ، آن را زدود و بر طرف كرد ، - بَصَرَه عن : چشم از او پوشيد ، نگاه خود را از آن برگردانيد ، - الراكبُ : سواره پياده شد ، - الشّيءَ : آن چيز را محال كرد ، - الأرضَ ( ز ) : زمين را يكسال در ميان كاشت .
الحَوْل - ج حُؤُول و أَحْوَال [ حول ] : سال ، مهارت و بصيرت در كار ؛ « لَا حَوْلَ و لَا حِيلة » : ناتوان است ، نيرو و توانى ندارد .
حَوْلَ - [ حول ] : « حَوْلَ الشيءِ أو الشخصِ » :
دور يا اطراف چيز يا شخص .
الحَوَل - ( طب ) : لوچى يا چپ چشمى .
الحَوِل - [ حول ] : لوچ ، چپ چشم ، مرد بسيار حيلهگر .
الحِوَل - [ حول ] : قدرت و توانائى بر تصرف ، مهارت و بصيرت در كار ، نابودى يا جابجا شدن ؛ « لَا حِوَلَ عنه » : انتقالى ندارد .
الحُوَّل - [ حول ] : حيلهگر ، بسيار حيلهگر ، بصير و بينا در امور .
حَوْلَى - [ حول ] : « حَوْلَى الشيءِ أو الشخصِ » :
اطراف و پيرامون شخص .
الحَوْلَاء - [ حول ] : مؤنث ( الأَحْوَل ) است .
الحُولة - [ حول ] : تعجب ، شگفتى ؛ « هذا من حُولةِ الدهر » : اين از عجايب و شگفتى روزگار است .
الحَوْلَة - [ حول ] : قدرت و توانائى تصرف در امور ، مهارت و تيزبينى در كار .
الحَوْلَق - [ حلق ] : گلو درد ، دردى كه در گلو پديد آيد .
الحَوْلَقَة - اين واژه بر مبناى ( لَا حَوْلَ و لَا قُوَّةَ إلَّا بِاللَّهِ ) تركيب شده است .
الحَوْلِيّ - ج حَوَالىّ [ حول ] : آنچه كه بر آن يكسال گذشته باشد اعم از ستور و جز آن .
الحُوَّلِيّ - [ حول ] : حيلهگر ، بسيار فريب دهنده ؛ بينا در امور خود .
الحَوْلِيَّات - [ حول ] : كتابى است كه در آن حوادث يكسال نگاشته مىشود ؛ - « حَوْلِيَّات زُهير » : قصيدههاى شعرى زهير شاعر عرب است كه هر قصيدهاى را يكسال مىسرود و پس از ويرايش پخش مىكرد .
حَوَّمَ - تَحْويماً [ حوم ] في الأمر : به آن كار ادامه داد .
الحَوْمَة - ج حَوْمَات : « حَوْمَةُ القِتالِ » :
سختترين موضع جنگ كه پهلوانان به نبرد پردازند ؛ « حَوْمَةُ البحرِ اوِ الرَّمْلِ و غير ذلك » :
بيشترين قسمت دريا يا ريگستان و جز آنها ؛ « حَوْمَةُ الموتِ » : فرا رسيدن مرگ .
حَوِيَ - - حَوًى [ حوي ] : سياه مايل به سبز يا سرخ مايل به سياه شد ، گندمگون شد .
الحَوِيّ - [ حوي ] : دارندهى پس از استحقاق ، حوض كوچك پر از آب .
الحَوِيَّة - ج حَوَايَا [ حوي ] : مؤنث ( الحَوِيّ ) است ، رودهى پيچيده و منقبض شده ، حوض كوچك ، كيسهاى كه از ريزههاى گياه پر كنند و بر روى كوهان شتر قرار دهند .
حَيَّ - [ حيي ] : اسم فعل است به معناى ( شتاب كن ، عجله كن ) . اين اسم فعل به معناى امر است و مبنى بر فتح مىباشد .
الحَيّ - ج أَحْياء [ حيي ] : زنده . اين واژه ضدّ ( الميّت ) است ، كوى قوم ، قبيلهاى از قبايل عرب ؛ « عِلْمُ الأَحْياءِ » : دانش زيست شناسى اعم از حيوان يا گياهان .
حَيَّا - تَحِيَّةً [ حيي ] هُ : به او ( حَيَّاكَ اللَّه ) :
خداوند تو را عمر دهد گفت ، بر او سلام كرد ، - هُ اللَّهُ : خداوند او را نگهدارد .
الحَيَا - [ حيي ] : حيا ، شرم ، حشمت ، توبه ، پُربارى ، باران ، گياه .
الحَيَاء - [ حيي ] : مص ، پربارى و فراخى ، باران ، گياه ؛ « قليلُ الحَيَاءِ » : پررو ، بيحيا .
الحَيَاة - [ حيي ] : زندگى . اين واژه ضد ( المَمَات ) است ؛ « لَا يزالُ في قيدِ الحَياةِ » : او همچنان زنده است ؛ « مُسْتوى الحياةِ » :
سطح معيشت و زندگى در ملتى يا در گروهى اجتماعى ؛ « الحَيَاة العامَّة » :
زندگى روزمره و عمومى مردم در جامعه ؛ « حَيَاة الرِّيفِ » : زندگى روزمره در دهات و روستاها .
الحِيَاد - [ حيد ] : مص ، « الحِيَادُ الإيجابيّ فى السِّيَاسَة » : بىطرفى دولتى در كشمكشهاى سياسى و بين المللى ؛ « هو على الحِيَادِ » : او بىطرف است و به هيچيك از دو طرف نزاع گرايش ندارد .
الحِيَازَة - [ حوز ] : مص ، حاصل شدن ، بدست آمدن ، دست روى چيزى نهادن و تصرّف ، مالكيت ، داشتن .
الحِيَاصَة - [ حوص ] : كمربند ستور .
الحَيَّاك - [ حيك ] : آنكه با ناز و كرشمه و تكبر راه رود .
الحِيَاكة - [ حوك ] : مص ، بافندگى .
الحَيَّاكة - مؤنث ( الحَيّاك ) است .
الحِيَال - [ حول ] : « حِيَالُ الشيءِ » : روبروى آن چيز ؛ « قَعَدَ حِيالَهُ و بِجِيَالِه » : روبروى او نشست .
الحِيبَة - [ حوب ] : خويشاوندى از مادر .
الحَيَّة - [ حيي ] : مؤنث ( الحَيّ ) است ؛ « لُغَةٌ حَيَّة » : زبان زنده كه مردم با آن گفتگو كنند ، - ج حَيَّات و حَيَوات ( ح ) : مار . اين اسم كاربرد مذكر و مؤنث دارد و از واژهى ( الحَيَاة ) مشتق است ؛ « ارضٌ حَيَّة » : زمين حاصلخيز و پر بركت .
حَيْثُ - [ حيث ] : ظرف مكان و مبنى بر ضم است ؛ « حَيْثُ انَّ » : براى اينكه « مِنْ حَيْثُ » : از جائى كه ؛ « حَيثُ كان » : هر جا كه باشد ؛ « مِن حيثُ الثَّقَافة » : از آنچه كه به فرهنگ تعلق دارد ؛ « من حيثُ هو » : او به تنهائى ؛ « العَالَمُ من حيثُ هو » : جهان همانست كه بوده ؛ « من حيثُ يَدْرِى و لَا يَدْري » : آيا ميداند يا نميداند ؛ « من حيثُ انَّ » : نظر باينكه ؛ « بحيث انَّ » : نظر باينكه ، از اين رو .
حَيْثُما - مترادف ( كيفما ) است ؛ « حَيثَمَا اتَّفقَ » : هر گونه كه اتفاق افتاده است .
الحَيْثِيَّات - جمع ( الحَيْثِيَّة ) است ؛ « حَيْثيَّاتُ الحُكْم » : دلائل و علل و موجبات قانونى است كه رأى دادگاه بر آن استناد مىشود .
الحَيْثِيَّة - ح حَيْثِيَّات : حيثيت ، اعتبار ، نظر ؛ « مِن هذه الحَيثيّة » : از اين نظر و اعتبار .