است .
جَمَادِ - بالبناء على الكسر : « جَمَادِ له » : اين واژه نفرينى است كه بر شخص بخيل گفته مىشود يعنى همچنان زندگى او جامد باشد .
جُمَادَى - [ جمد ] : چشمى كه اشك ندارد ؛ « عينٌ جُمَادَى » : چشم بى اشك ، - ج جُمَادَيَات الاولى و الآخرة : دو ماه پنجم و ششم از سال قمرى ، جمادى الاول و جمادى الثانى .
الجُمَار - « جاءَ القومُ جُمَاراً » : آن قوم همگى آمدند .
الجَمَار - گروه يا جماعت ، گروهى كه گرد هم آمده باشند .
الجِمَار - جمع ( الجَمْرَة ) است ؛ « جِمَارُ الحَجّ » :
سنگريزهها كه با آن حاجيان در مناسك حج در مِنَى پرتاب مىكنند .
الجُمَّار - ج جُمَّارَات : مغز درخت خُرما .
جَمَارى و جَمَارَى - بالتَّنْوين و بدونهِ [ جمر ] :
به معناى ( أَجمَع ) است ؛ « جاءَ القومُ جَمَارى » :
همهء آن قوم آمدند .
الجَمَّاز - اسب يا ستور كه با گامهاى تند و سريع بدود .
الجِمَاع - مص ؛ « جِماعُ الشيءِ » : همهء آن چيز ؛ « قدْرٌ جِمَاعٌ » : ديگِ بزرگ .
الجَمَاعَات - جمع ( الجَمَاعة ) است ؛ « جاؤوا جَمَاعاتٍ وَأَفْراداً » : آن قوم گروه گروه و افراد آمدند ، - ( ع ح ) : دفاتر حساب و معاملات و ماليات .
الجِمَاعَات - ( ع ح ) : مترادف ( الجَمَاعَات ) است .
الجَمَاعَة - ج جَمَاعات : گروهى از مردم . اين واژه بر حيوانات نيز اطلاق مىشود ؛ « جَمَاعَةُ النحل » : گروه زنبوران .
الجَمَاعِيَّة - از مذاهب اجتماعى است كه پيروان آن معتقدند مشكلات جامعه حل نمىشود مگر آنكه تمام وسايل انتاج بطور مشترك در ميان مردم باشد ( كولَّكْتيفيسم ) .
الجَمَال - مص ، زيبائى ؛ « عِلْمُ الجَمَالِ » :
دانش زيباشناسى و آنچه كه باعث ايجاد زيبائى و احساسات مىشود .
الجُمَّال - مترادف ( الجَميل ) است ، زيباترين زيبايان .
الجَمَّال - ج جَمَّالَة : دارندهء شتران يا ساربان آنها .
الجَمَالِيَّة - دانش زيباشناسى است .
الجُمَام - [ جمّ ] : آنچه بر سر پيمانه اضافه باشد ؛ « جُمَامُ القَدَحِ ماءً » : قَدَحِ پُر از آب .
الجَمَام - [ جمّ ] : مترادف ( الجُمام ) است .
الجِمَام - [ جمّ ] : مترادف ( الجُمام ) است .
الجَمَّام - هر چيز پُر ، كَيل يا پيمانه كه پُر باشد .
الجُمّان - مُرواريد . اين واژه فارسى است .
الجَمَّان - مترادف ( الجمّام ) است .
الجُمَانَة - واحد ( الجُمان ) است .
الجُمَّانِيّ - [ جمّ ] : آنكه موى سر او بسيار باشد .
الجُمَّة - ج جُمَم : بيشترين هر چيز ، مجتمع موى سر .
الجَمَّة - ج جِمَام : چاه پُر از آب ، آب چاه ؛ « استَقِ مِنْ جَمَّة البئر » : از آب فراوان چاه بنوش ، بيشترين هر چيزى ؛ « فوائِدُ جَمَّة » :
فوائد بسيار .
جَمْجَمَ - جَمْجَمَةً الكلامَ : سخن را آشكار نگفت .
الجُمْجُمَة - ج جَمَاجمِ ( ع ا ) : استخوانهاى سَر كه عبارتند از : هشت قطعه استخوان پيوسته به هم ، جمجمه .
جَمَحَ - - جَمْحاً و جِمَاحاً و جُمُوحاً الفرسُ : اسب سوار خود را با تاخت بُرد ، دشوار و پيچيده شد ، - تِ المرأَةُ زوجَها : زن شوهر خود را رها كرد و به خانهء خانواده خود رفت .
جَمَدَ - - جَمْداً و جُمُوداً الماءُ : آب يخ بست ، - الدمُ : خون خشكيد ، - حقَّه على فلانٍ : حق او بر فلانى واجب شد ، - تْ يَدُه : بخيل شد ، - تْ عينُهُ : اشك چشم او بند آمد .
جَمَّدَ - تَجْمِيداً هُ : آن چيز را منجمد كرد ، - الأَموالَ المَنقولةَ ( ت ) : اموال منقول را به بانك سپرد .
الجُمْد - زمين سِفت و بلند .
الجَمْد - مترادف ( الجُمْد ) است ، آب يخ بسته ، يخ ؛ « دَرَجةُ الجَمْدِ » : درجهء انجماد كه آب يخ بندد .
الجُمُد - زمين سِفت و بلند
الجَمَد - مترادف ( الجَمْد ) است .
جَمَرَ - - جَمْراً القومُ على أمرٍ : آن قوم بر سر كارى گرد آمدند و به هم پيوستند .
جَمَّرَ - تَجْمِيراً تِ المرأَةُ شعرَها : آن زن موى سَرِ خود را به پُشت سر بافت و بَست .
الجَمْر - آتش روشن ؛ « كانَ على أَحَرَّ مِنَ الجَمْرِ » : در موضع سختى قرار گرفت ، با شكيبائى تمام منتظر شد .
الجَمْرَة - ج جَمَرَات و جِمَار : يك گُلِ آتش ، ريگ ، هر گروهى كه به هم پيوندند و با هم اتحاد كنند ، - ( طب ) : دُمَل يا التهابى كه در پوست يا بافتهاى زير آن ايجاد شود .
الجُمْرُك - ج جَمَارِك ( ت ) : گمرك ، ادارهء گمرك . اين واژه فارسى است و عربى آن ( مَكس ) است ؛ « رَسْمُ الجُمْرُك » : عوارض گمركى .
الْجُمْرُكيّ - آنچه كه ويژهء گمرك باشد ؛ « الاتّحادُ الجُمْرُكىّ » : پيمان تجارى و بازرگانى ميان دو دولت يا بيشتر دربارهء واردات و صادرات .
جَمَزَ - - جَمْزاً : دويد و شتاب كرد ، - هُ : او را مَسْخَره كرد .
الجَمَزَى - گونهاى دويدن با شتاب است ؛ « حمارٌ جَمَزَى » : الاغى كه به سرعت راه رود .
الجُمْزَة - ج جُمَز ( ز ) : جوانهء گياه كه در آن دانه باشد .
جَمَعَ - - جَمْعاً المتفَرِّقَ : چيزهاى پراكنده را به هم پيوست ، - شَمْلَ القطيعِ : گَلَّه را جمع آورى كرد ، - البَرَاعَةَ مِنْ أَطرافها : در كارهاى خود برترى يافت ، - الأَعدادَ ( ع ح ) :
اعداد را يك جا جمع كرد .
جُمِعَ - تِ الجُمْعةُ : نماز جُمعه بر پا شد .
جَمَّعَ - تَجْمِيعاً : جمع آورى كرد . تشديد در اين واژه براى مبالغه است ، - المُسْلِمُ :