در ارتباط خود با خدا بهترين و بيشترين زمان را براى خويش قرار بده - هر چند هر گاه انگيزه و نيت ، خالص و شايسته باشد و ملت در امنيت و آسايش و رفاه باشند ، همهء زمانها براى خداست - ولى بايد در ميان آنچه به انگيزهء خالص براى خداوند انجام مىدهى ، برپاداشتن واجباتى را كه مخصوص خداست ، بجاى آورى .
پس در بخشى از شبانهروز بدنت را براى بندگى خدا به كارگير و كارى را كه با آن به خدا نزديك مىشوى ، كامل ، تمام و بىنقص انجام ده - هر چند در اين راه بدنت را به رنج و زحمت اندازى .
و هر گاه براى مردم نماز جماعت برگزار كردى ، نه مردم را فرارى بده و نه نماز را ضايع كن ؛ زيرا در ميان مردم افراد بيمار و ناتوان و گرفتار وجود دارد . هنگامى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله مرا به يمن فرستاد ، از وى پرسيدم : چگونه با آنان نماز برگزار كنم ؟ پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله پاسخ داد : همانند ناتوانترينشان با آنان نماز برگزار كن و با مؤمنان مهربان باش !
و پس از اين همه ، غيبت و پردهپوشىات از مردم را طولانى نكن ؛ چرا كه پردهپوشى زمامداران ، ريشه در بخل و تنگنظرى آنان دارد و سبب كاهش آگاهى آنان از امور مىگردد و پردهنشينى زمامداران ، آنان را از رويدادهاى پسپرده بىخبر نگه مىدارد و از اين رو در نظرشان مسائل بزرگ ، كوچك و مسائل كوچك ، بزرگ و ماجراهاى زيبا ، زشت و حوادث زشت ، زيبا جلوه مىكند و حق و باطل در هم مىآميزد . زمامدار نيز تنها انسانى بيش نيست كه آنچه مردم از وى پوشيده نگه مىدارند ، نمىداند و حق نشانهاى ندارد كه بتوان با آن انواع راست و دروغ را از هم بازشناخت . تو از اين دو حال بيرون نيستى ؛ يا كسى هستى كه براى بخشيدن در راه حق ، سخاوتمندى . پس پردهنشينىات براى چيست ؟ آيا به دليل پرداخت حقوق واجب است يا به دليل انجام كار بزرگوارانهاى ؟
يا شخص بخيلى هستى ؛ كه در اين صورت وقتى مردم از بخشش تو نوميد شدند ، بسيار زود از درخواست نمودن از تو خوددارى مىكنند . افزون بر آن ، بيشتر نيازهاى مردم هزينهاى بر تو تحميل نمىكند ؛ مانند شكايت از آنچه به ستم از آنان گرفته شده يا درخواست حق خويش در معاملهاى .
سپس براى حاكم ، خواص و نزديكانى است كه به خودكامگى و چپاولگرى و كمانصافى در داد و ستد گرفتارند . پس با قطع اسباب اين ويژگىها ، ريشهء آنان را بخشكان و به احدى از نزديكان و خويشانت ، مِلكى را واگذار نكن و مبادا در احداث باغ يا كشتزارى طمع كنند كه در سهم آب به صاحبان زمينهاى مجاور زيان رسانند يا هزينهء كار مشتركى را بر ديگران تحميل كنند و عيش كه نوشش براى آنان باشد ، نه براى تو . و ننگ و عار آن در دنيا و آخرت براى تو باشد . دربارهء هر دور و نزديكِ پايبند به حق ، حق را اجرا كن و در اين باره براى خدا به اميد پاداش وى پايدار باش ؛ هرچند اجراى حق به خويشان و نزديكانت ، زيان و آسيب برساند . و در برابر سنگينى كه اجراى حق بر تو دارد ، جوياى فرجام نيك و پسنديدهاش باش . و اگر مردم دربارهء تو گمان انحراف از حق نمودند ، پوزشت را براى آنان آشكار كن و با بيان دليلت ، گمانهاىشان را از خود بر طرف كن ؛ چرا كه اين كار رياضتى است براى نفس و مهربانى براى مردمت و پوزشى در جهت هدفت كه استوار داشتن مردم بر حق است .
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى) — صفحة 657
مساهمون: السيد البروجردي
ص٦٥٧