368 - 31582 - ( 53 ) عثمان بن عيسى در تفسير آيهء : اينگونه خداوند اعمالشان را حسرت بر آنان قرار داد « 1 » ،
با واسطه از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه فرمود : « آن شخصى است كه از خود مال باقى مىگذارد و به دليل بخل در راه اطاعت خدا انفاق نمىكند . سپس مىميرد و آن مال را براى كسى مىگذراد كه در اطاعت يا نافرمانى خدا مصرف مىكند . پس اگر در پيروى دستور خدا مصرف كند ، صاحب مال ، آن را در ميزان ديگرى مشاهده مىكند و بر اندوه و حسرتش مىافزايد ؛ چرا كه مال متعلق به وى بود .
او اگر در راه نافرمانى خدا صرف كند ، صاحب مال او را با آن مال تقويت كرده است تا در راه نافرمانى خدا مصرف كند . [ و اين مطلب بر حسرتش مىافزايد ] . »
369 - 31583 - ( 54 ) على عليه السلام فرمود : « مال روزىِ كسى نيست كه آن را مصرف نكند . »
370 - 31584 - ( 55 ) حسين بن عثمان بن شريك در كتابش آورده است : « امام صادق عليه السلام پرسيد : تهيدست نزد شما كيست ؟
گفته شد : كسى كه هيچ چيز ندارد !
امام عليه السلام فرمود : نه ! بلكه تهيدست ثروتمندى است كه با چيزى از مالش به خدا نزديك نمىشود ! »
371 - 31585 - ( 56 ) حسين بن مختار روايت مىكند كه امام صادق عليه السلام فرمود :
« خداوند ، ثروتمند ستمگر و پيرمرد تبهكار و تهيدست نيرنگباز را دشمن دارد .
راوى پرسيد : [ آيا مقصود از تهيدست ] انسان كمبضاعت است ؟
امام عليه السلام فرمود : نه ! بلكه ثروتمندى است كه با چيزى از مالش به خدا نزديك نمىشود ! »
372 - 31586 - ( 57 ) محمد بن احمد مىگويد : « گروهى از اهل خراسان به ديدار امام صادق عليه السلام آمدند . امام عليه السلام بدون پرسش ، لب به سخن گشود و فرمود :
هر كس از راه غارت مال به دست آورد ، خداوند آن مال را در مهلكهها نابود مىكند .
آنان گفتند : فدايت گرديم ! ما اين سخن را نمىفهميم !
امام عليه السلام به زبان فارسى فرمود : هر مال كه اباذر آيد ، بِدَم شود . » « 2 »
در حديث ميسر گذشت : « هر كس حق را توصيف مىكند ، با سه ويژگى شناخته مىشود . . . و اگر مالدار است ، بايد ملاحظه كرد مالش را كجا مصرف مىكند . » « 3 »
و در حديث جعفريات گذشت : « [ بخشنده ] كسى است كه مال را از حلال به دست آورد و در حلال مصرف كند . » « 4 »
و در حديث حريز گذشت : « بخشندهء بزرگوار كسى است كه مالش را در راه حق مصرف مىكند . » « 5 »
هامش
( 1 ) . بقره 2 / 167 .
( 2 ) . اين حديث را ابن شهرآشوب اينگونه نقل كرده است : « از باد آيد ، بِدَم شود » ( بحار الانوار 47 / 84 / 77 ) و با جستجويى كه در كتابهاى لغت انجام شد ، واژهء « اباذر » جز به صورت نام براى صحابى بزرگوار پيامبر صلى الله عليه و آله در فارسى به كار نرفته است ؛ از اين رو به نظر مىرسد گزارش ابن شهرآشوب صحيح باشد .
( 3 ) . ج ص ب 4 بابهاى فضيلت نماز ، حديث 56 .
( 4 ) . ج ص ب 43 بابهاى جهاد با نفس ، حديث 63 .
( 5 ) . ج ص ب 43 بابهاى جهاد با نفس ، حديث 64 .