و در حديث ازدى گذشت : « بخشندگى اين است كه نفس انسان از طلب حرام بازايستد و هنگامى كه به حلال دست يافت ، با خرسندى كامل آن را در اطاعت خدا انفاق كند . »
« 1 » و در حديث ابوالقاسم گذشت : « [ بخشندگى ] آن است كه اگر تمام دنيا مال او باشد و آن را در حقوقى [ كه بر عهده دارد ] انفاق كند ، پيش خود اينگونه احساس كند كه هنوز حقوقى بر عهده دارد . » « 2 »
و بنگر ديگر احاديث آن باب را ؛ زيرا با موضوع بحث تناسب دارد .
و در حديث حماد سخن لقمان به فرزندش گذشت كه فرمود : « اى فرزند عزيزم ! همهء تلخىها را چشيدم ولى تلختر از فقر چيزى را نيافتم ! » « 3 »
و در حديث وليد گذشت : « اصالت ، كار است و شرافت ، مال . » « 4 »
و در حديث عثمان گذشت : « اگر هريك از شما از راه حلال مال به دست آورد و در راه حلال هزينه كند ، درهمى هزينه نمىكند مگر آنكه جايگزين مىشود . » « 5 »
در احاديث باب 1 و 3 و 5 از بابهاى طلب روزى ، متناسب با موضوع مورد بحث گذشت .
باب 18 مال با پنج ويژگى جمع مىشود . و حلال قوت را تأمين مىكند
373 - 31587 - ( 1 ) محمد بن اسماعيل بن بزيع مىگويد : « از امام رضا عليه السلام شنيدم كه فرمود : ثروت انباشته نمىشود مگر با پنج ويژگى : با بخل شديد ، آرزوى دراز ، حرص غالب ، قطع رحم و برگزيدن دنيا بر آخرت . »
( مقصود از اين حديث و نظايرش اين است كه غالبا اينگونه است ؛ زيرا فرمانروايى در اختيار خداست و گنجينههاى تمام چيزها نزد اوست به هر كه بخواهد ، هر چه بخواهد ، مىبخشد . )
374 - 31588 - ( 2 ) قطب راوندى در كتاب لبّ اللباب مىنويسد : « در حديث آمده است : روزى حلال تنها به اندازهء قوت و غذا به دست مىآيد و مال حرام بسيار بسيار مىآيد . »
هامش
( 1 ) . ج ص ب 43 بابهاى جهاد با نفس ، حديث 65 .
( 2 ) . ج ص ب 43 بابهاى جهاد با نفس ، حديث 66 .
( 3 ) . ج ص ب 60 بابهاى جهاد با نفس ، حديث 61 .
( 4 ) . ج ص ب 67 بابهاى جهاد با نفس ، حديث 31 .
( 5 ) . ج ص ب 8 بابهاى دعا ، حديث 15 .