79 - كتابه فى تركيب الادويه
كتاب او « در تركيب داروها » . اين كتاب را در هفده مقاله قرار داده . در هفت مقاله از آن اجناس داروهاى مركب را باجمال ياد كرده و جنس هريك از آنها را برشمرده مثلا جنس داروهائى كه در زخمها گوشت مىروياند و جنس داروهائى كه زخمها را دمل مىكند و جنس داروهائى كه به تحليل مىبرد و بر همين قياس ديگر اجناس داروها را هريك جدا جدا ياد كرده است . و غرض او در اين كتاب آن است كه روش تركيب داروها را بهطور نمونه توصيف كند و از همين جهت عنوان اين هفت مقاله را « در تركيب داروها بر پايه نمونهها و اجناس » قرار داده . و ده مقاله ديگر را چنين عنوان داده « در تركيب داروها برحسب جاهاى دردناك » و مقصود او اينست كه در اين ده مقاله كه تركيب داروها را توصيف مىكند نمىخواهد آگاهى دهد كه هريك از اقسام داروها عمل خاصى را در هر يك از بيماريها انجام مىدهد بلكه عمل آنها را برحسب محلهاى مختلف يعنى عضو - هائى كه در آنها بيمارى وجود دارد معين مىسازد و از سرآغاز مىكند و سپس مىرسد به اعضاى ديگر تا به پائينترين عضو پايان مىدهد . سرجس اين كتاب را ترجمه كرده بود و من در زمان خلافت امير مومنان متوكل آن را براى يحيى بن ماسويه ترجمه كردم و حبيش از روى ترجمه من براى محمد بن موسى به عربى ترجمه كرد .
80 - كتابه فى الادوية التى يسهل وجودها
كتاب او « در داروهائى كه آسان يافت مىشوند » . اين كتاب در دو مقاله است .
و غرض او در آن از عنوان كتاب آشكار مىگردد . من نسخهاى از آن به يونانى اصلا نيافتم و نشنيدم كه آن نزد كسى باشد با آنكه من در جستجوى آن كوشش تمام بردم .
سرجس آن را ترجمه كرده جز آنكه آنچه كه در اين زمان نزد سريانيان است فاسد و نادرست است . مقاله ديگرى در اين فن بدان افزوده گشته و به جالينوس نسبت داده شده درحالىكه آن از جالينوس نيست بلكه از فلغريوس است من اين مقاله را ديدم و آن را با مقالات ديگرى از فلغريوس براى بختيشوع به سريانى ترجمه كردم . مفسران كتب بر اين اكتفا نكردند بلكه هذيانهاى فراوان و صفات عجيب و غريب و داروهائى كه جالينوس هرگز نه ديده و نه شنيده بود بدان افزودند . در جائى يافتم كه اوريباسيوس گفته است كه در زمان خود نسخهاى از آن را نيافته است . يكى از دوستان من از من