و در همان كتاب به سند صحيحى از عمر بن يزيد - كه مورد وثوق است - آمده : به حضرت ابى عبد اللّه صادق عليه السّلام عرضه داشتم :
وَ الَّذِينَ يَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ .
فرمود : در مورد رحم آل محمد عليهم السّلام نازل شده ، و در خويشاوندان تو نيز مىباشد . سپس آن حضرت فرمود : از كسانى مباش كه نسبت به چيزى گويند : دربارهء يك مورد است . « 1 »
و در تفسير البرهان به سند خود از محمد بن الفضيل از حضرت ابو الحسن موسى بن جعفر عليهما السّلام آمده كه فرمود : همانا خويشاوندى آل محمد عليهم السّلام به عرش آويخته ، مىگويد : خداوندا ! پيوند ده آنكه مرا پيوسته دارد ، و قطع كن آن را كه از من ببرد . و اين در هرخويشاوندى جارى است ، و اين آيه در مورد آل محمد و هركسى كه با آنان بر اين امر همپيمان شود نازل شده است . « 2 »
و نيز به نقل از عيّاشى از عمر بن مريم آورده كه گفت : از حضرت صادق عليه السّلام دربارهء فرمودهء خداوند :
وَ الَّذِينَ يَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ
سؤال كردم . فرمود : از جملهء آن صلهءرحم است ، و نهايت تأويل آن اينكه پيوند با ما داشته باشى . « 3 »
مىگويم : از اين اخبار و غير اينها - كه در صورت آوردن آنها كتاب طولانى مىشود - روشن شد كه پيوند با امام عليه السّلام مايهء ايمنى از سختى حساب است .
در اينجا دو مطلب باقى مىماند :
يكى : توضيح اينكه پيوند با دعا انجام مىشود .
دوم : بيان منظور از سختى حساب .
دليل مطلب اوّل اينكه : مقصود از پيوند و صله ، مطلق نيكى و احسان است به هرگونه كه باشد ، خواه با زبان يا به نحوهء ديگر ، و دعا از بهترين انواع احسان به وسيلهء زبان است . و شاهد بر اين روايتى است كه در اصول كافى به سند خود از حضرت ابى عبد اللّه صادق عليه السّلام آمده كه امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : ارحام خود را هرچند با سلام كردن باشد پيوسته داريد . « 4 »
و نيز به سند صحيحى از اسحاق بن عمّار است كه گفت : شنيدم حضرت ابى عبد اللّه عليه السّلام فرمود :
همانا صلهءرحم و نيكى ، حساب را آسان نموده و از گناهان محفوظ مىدارند ، پس ارحامتان را بپيونديد و به برادران خود نيكى كنيد هرچند كه با سلام گرم و جواب سلام خوب باشد . « 5 »
هامش
( 1 ) . كافى : 2 / 156 .
( 2 ) . تفسير برهان : 2 / 288 .
( 3 ) . تفسير برهان : 2 / 289 .
( 4 ) . كافى : 2 / 155 .
( 5 ) . كافى : 2 / 157 .