مىكند ، صدايش شنيده مىشود ولى خودش ديده نمىگردد ، و او هرجا كه نامش به ميان آيد حاضر مىشود ، پس هركه از شما او را ياد كرد بر او سلام كند ، او هرسال در مراسم حج حاضر است ، تمام مناسك را انجام مىدهد ، در عرفه وقوف دارد ، پس بر دعاى مؤمنين آمين مىگويد ، خداوند وحشت قائم ما را هنگام غيبتش به وسيلهء او به انس مبدّل مىسازد ، و تنهايىاش را به او بر طرف مىنمايد . « 1 »
نام خضر عليه السّلام بليا است و بعضى اسمهاى ديگرى گفتهاند . علّت اينكه خضر ناميده شده - چنانكه از شيخ صدوق آمده - اين است كه بر چوب خشكى نمىنشست مگر اينكه سبز مىشد ، و نيز گفته شده كه هرگاه نماز بگزارد اطرافش سبز مىشود . « 2 » و گفتهاند : براى اينكه او در سرزمين سفيدى بود كه به يكباره تكان خورد و از پى او سبز شد .
و در تلفظ خضر سه لهجه هست : 1 - فتح خاء و سكون ضاد ( خضر ) 2 - كسر خاء و سكون ضاد ( خضر ) 3 - فتح خاء و كسر ضاد ( خضر ) .
در نجم الثاقب روايت كرده كه حضرت قائم عليه السّلام به هرسرزمينى كه بگذرد ، سبز و پرگياه مىشود و آب از آنجا مىجوشد ، و چون از آنجا برود آب فرومىرود و زمين به حال خود برمىگردد . « 3 »
مىگويم : اين خبر شواهد ديگرى نيز دارد كه آوردن آنها با اين مختصر سازگار نيست .
خضر عليه السّلام ؛ خداوند متعال به او قدرت و نيرويى عنايت فرموده كه به هرشكل كه بخواهد ، درمىآيد ؛ چنانكه على بن ابراهيم در تفسيرش از امام صادق عليه السّلام روايت كرده . « 4 » قائم عليه السّلام را نيز خداوند همين قدرت عنايت فرموده ، روايات و حكاياتى كه بر اين معنى دلالت مىكند ، بسيار است كه قسمتى از آنها را در اين كتاب آوردهايم .
خضر عليه السّلام مأمور به علم باطن بود ، چنانكه به موسى عليه السّلام گفت :
إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً وَ كَيْفَ تَصْبِرُ عَلى ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً ؛
« 5 » همانا تو هرگز همراه من صبر نتوانى كرد و چگونه صبر نمايى بر آنچه نسبت به آن علم و احاطه ندارى ؟ قائم عليه السّلام نيز ، مأمور به علم باطن است ، چنانكه در علم و حكم آن حضرت گذشت .
هامش
( 1 ) . كمال الدين : 2 / 390 .
( 2 ) . كمال الدين : 2 / 391 .
( 3 ) . نجم الثاقب : 84 .
( 4 ) . تفسير القمى : 404 .
( 5 ) . سوره كهف ، آيه 67 .