و در تفسير آيهء
حم عسق
« 1 » از حضرت ابو جعفر باقر عليه السّلام آمده كه فرمود : ( حم ) حتمى بودن و ( ع ) عذاب و ( س ) سنون ؛ سال خشكى و قحطى است مانند قحطسالى زمان يوسف و ( ق ) قذف و پرتابها و مسخ است كه در آخر الزمان واقع مىشود . « 2 »
مخفى مباد كه : فرج و گشايش امر بعد از شدّت ، و بخشش پس از فشار و مشقّت ، گواراتر است از غير آن ، از همينروى در اوّل آن حديث ، حضرت عليه السّلام اشاره فرمود به اين بيان كه : هنگام جدايىهاى زمانه و آشكار شدن فتنهها و آشوبها . . . و احتمال هم دارد كه از اين جهت بخششهاى آن حضرت - عجّل اللّه فرجه الشّريف - گوارا باشد كه توأم با منّت نيست . چنانكه شيوهء بسيارى از مردم است كه اگر چيزى به كسى بدهند كم مىدهند و منّت زيادى مىگذارند . و يا از اين جهت كه آن حضرت كريمترين مردم و برترين آنهاست در شأن و عظمت . و ترديدى نيست كه عطا و بخشش كريم گواراتر از غير اوست و يا از جهت كثرت بخشش آن جناب است ، كه از طريق عامّه از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله در وصف قائم عليه السّلام آمده : در آخر الزمان خليفهاى خواهد بود كه مال را بىشماره مىدهد . « 3 »
و در حديث ديگرى از آن حضرت است كه : و مال در آن زمان و روزگار بسيار است . مردى مىگويد : اى مهدى ! به من بده . پس مىفرمايد : برگير . « 4 »
اين دو روايت را در غاية المرام آورده و در بخش سخاوت آن حضرت مطالب مناسبى گذشت و در كرم آن جناب هم ان شاء اللّه مطالبى خواهد آمد .
7 - عزلت و گوشهگيرى آن حضرت عليه السّلام از مردم
در بحث خوف آن حضرت ، آنچه دلالت بر اين معنى نيز داشت ، آورديم و در خبر صحيحى از حضرت ابى عبد اللّه صادق عليه السّلام آمده كه فرمود : به ناچار صاحب اين امر را غيبتى خواهد بود ، هنگام غيبت ناچار از عزلت و گوشهگيرى است ، و چه خوش منزل است [ مدينهء ] طيّبه ، و با سى [ نفر همراه ] وحشتى نيست . « 5 »
و در قضيهء على بن مهزيار كه در كتاب كمال الدين و غير آن روايت شده ، از آن حضرت آمده است كه فرمود : پدرم - صلوات اللّه عليه - از من پيمان گرفته كه جز در سرزمينهاى پنهان و دور
هامش
( 1 ) . سوره شورى ، آيه 1 .
( 2 ) . المحجّة : 190 .
( 3 ) . بحار الانوار : 51 / 105 .
( 4 ) . غاية المرام : 702 .
( 5 ) . بحار الانوار : 52 / 157 .