زيرا بيمارى كه پول دواى خود را ندارد و گرسنهاى كه گرده نانى براى سدّ جوع ندارد ، راهى جز پذيرفتن صدقات مستحبّى ندارد ، او چگونه منتظر بماند تا سازمانهائى تأسيس شود تا مقرّريهائى در نظر بگيرد و اوضاع دگرگون شود و در پرتو وضع جديد پول نسخه او فراهم شود .
اگر يك كشتى مسافربرى درهم شكست و مسافرانش در معرض مرگ قرار گرفتند ، آيا عقل ايجاب مىكند كه با تمام قدرت براى رهائى دادن آنها تلاش كنيم ، يا آنها را به حال خود بگذاريم و با تمام نيرو به تأسيس كشتيهاى استوارتر و مقاومتر بپردازيم ؟ !
داستان صدقات مستحبّى در اسلام ، همانند نجات دادن غريق است ، كه تا در آب غرق نشده بايد او را نجات داد .
نتيجه اينكه اگر اسلام از سؤال و دريوزگى نهى فرموده ، از اوضاع و اعمالى نيز كه فقر و فلاكت را در جامعه ايجاد مىكند به شدّت نهى فرموده است .
شگفتانگيز است كه شخص سائل به هنگام سؤال ، به انسان يادآورى مىكند كه پاداش صدقه چيست ؟ و سخنان پيامبر و اهل بيت آن حضرت را در زمينه صدقهى و احسان به ياد مردم مىآورد ، ولى خود فراموش مىكند كه آن بزرگواران در مورد دريوزگى چه نكوهشها فرمودهاند ! !
برخى از سائلان به عشق على عليه السّلام از مردم سؤال مىكنند ، در حالى كه على عليه السّلام به هنگام ورود به مدينه حتّى براى يك وعده هم حاضر نشده كه در خانهى انصار مهمان شود - همانند ديگر
معيارهاى اخلاقى در فقه امام جعفر صادق ( ع ) ( قيم أخلاقية في فقه الإمام جعفر الصادق ع ) ( فارسى ) — صفحة 137
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص١٣٧