دورى جستن از سخن بيهوده
بيان كردن معانى بلند با الفاظ كوتاه
بلاغت با بلبلزبانى ، و رطب و يابس به هم يافتن نيست ، بلكه بلاغت عبارت از رسيدن به معناى مقصود با رعايت اقتصاد در استخدام الفاظ مىباشد . »
بسيارى از دانشپژوهان دو واژه « ادب » و « بلاغت » را با يكديگر اشتباه مىكنند و آنها را يك واقعيت مىپندارند ، درصورتىكه فرق در ميان آن دو بسيار است .
بر واژه « ادب » مراحل مختلفى گذشته ، كه در هر مرحلهاى به يك معنى دلالت مىكرده است ، در عهد جاهلى به معناى كمال نفسانى به كار مىرفت و به صاحب اخلاق شايسته ، اديب گفته مىشد . و از اينجاست كه در حديث شريف آمده است : ( ادّبنى ربّى فاحسن تأديبى ) ؛ يعنى
« پروردگارم مرا تربيت نمود و تربيتم را به نحو شايستهاى فرمود . »
و در عصر امويان به طبقه معلّمان اطلاق مىشد و به آموزگار واژه « مؤدّب » را به كار مىبردند .
و در عصر عبّاسيان در مورد كسانى كه با شعر و لغت و مثل و جنگ آشنا بودند ، به كار مىرفت .
ولى در عصر ما واژه « اديب » در مورد گويندگان ، نويسندگان ، و دانشمندانى به كار مىرود كه از زندگى عمومى انسانها و حوادث مختلف تودهها سخن مىگويند و با احساسات و خيالات خود آن را رنگآميزى مىكنند و با معيارهاى خويش در
معيارهاى اخلاقى در فقه امام جعفر صادق ( ع ) ( قيم أخلاقية في فقه الإمام جعفر الصادق ع ) ( فارسى ) — صفحة 108
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص١٠٨