دارد . معادن آهن ، مس ، سنگ مرمر ، و نمك به حد وفور در آنجا يافت مىشود . مركز حكومت آذربايجان شهر تبريز و فرمانروايى آن را شاهزاده عباس ميرزا پسر دوم شاه عهدهدار است .
آران :
منطقهاى است از ارمنستان ايران كه تابع ايالت آذربايجان مىباشد و مركز حكومت آن ايروان است . اين ناحيه بسيار پر جمعيت ، حاصلخيز و از نظر گله و رمه فوق العاده غنى است . در اين منطقه معادن نمك و آهن و مس به حد وفور وجود دارد و تاكستانهاى آن از بهترين تاكستانهاى اين ايالت به شمار مىرود . شراب ارمنى كه در تمام ايران و قسمتى از آناتولى و حتى هندوستان مصرف مىشود ، محصول اين تاكستانها است .
آرپاچاى :
مسيلى است كه آب به شدت در آن جريان دارد . بستر اين سيلاب كه از كوههاى قفقاز سرازير مىشود ، ارمنستان تركيه را از ارمنستان ايران جدا مىسازد . آرپاچاى در چند فرسخى بالاى ايروان به ارس مىريزد . در فصل بهار شدت جريان آن غير قابل تصور است ولى در تابستان فقط رشتهى باريكى آب در آن جريان دارد .
اردبيل :
شهر بزرگى است كه به دليل آبهاى معدنى و اينكه قبر شيخ صفى الدين در آن واقع است شهرت دارد . اين شهر كه بناى آن مربوط به دوران باستانى است دايما مورد تردد زايرين مىباشد و همين امر موجب رونق آن گرديده است . زايرين نذور و هداياى خود را بر روى قبر شيخ صفى مىنهند . حكومت آن با يك خان است كه عنوان بيگلربيگى را دارد ولى تابع حكومت آذربايجان مىباشد .
ارزروم :
حاكمنشين ارمنستان تركيه شهر بزرگى است كه در انتهاى دشت وسيعى واقع گرديده ، به دليل صنايع دستى آهنى از جمله نعل و ميخ و تيغهى خنجر شهرت دارد . كوچههاى آن