فرسنگ در خطَّهء اسلام افزود ، و آفتاب ملَّت احمدي بر آن ديار از عكس ماه رايت محمودي بتافت ، و شعاع سپهر اسلام در سايهء چتر آل ناصر الدّين بر آن نواحي گسترده شد ، و بجاى بتكده ها مساجد بنا افتاد ، و در آن مواضع كه بروزگار پادشاهان گذشته ملك الملوك را جلَّت أسماؤه و عمّت نعماؤه [ 1 ] ناسزا ميگفتند امروز همواره عبادت ميكنند و قرآن عظيم ميخوانند ، و زيادت هزار منبر نهاده شده است كه در جمعات و أعياد بر آن ثناء باري عزّ اسمه ميگويند و فرض ايزدي ميگزارند ، و در مدّت صد و هفتاد سال كه ايّام دولت اين خاندان مباركست - ايزد تعالى آن را به هزار و هفتصد برساناد - در سالي پنجاه هزار كم و بيش از بردهء كافر و كافره از ديار حرب بديار اسلام ميآرند ، و ايشان ايمان قبول ميكنند ، و تا دامن قيامت از توالد و تناسل ايشان مؤمن و مؤمنه ميزايد ، و همه بوحدانيّت خالق و رازق خويش معترف ميباشند ، و بركات و مثوبات [ 2 ] و حسنات آن شاهانشاه غازي محمود و تمامي ملوك اين خاندان را مدّخر [ 3 ] ميگردد . و ديگر سلاطين دولت ميمون را - كه خداوند عالم پادشاه عصر خسرو گيتي شاهانشاه غازي بهرام شاه وارث ملك و عمر ايشان باد - فضايل و مناقب بسيار است ، كه هر يك از ايشان در إيالت و سياست و عدل و رأفت على حده أمّتي بوده اند
إنّ الخيار من القبائل واحد
و بنو حنيفة كلهم أخيار
[ 4 ] امّا شرح و تفصيل آن ممكن نيست ، كه بي اشباعي سخن در تقرير آن معيوب نمايد ، و اگر بسطي داده شود غرض از ترجمهء اين كتاب محجوب گردد . لا جرم به ميامن [ 5 ] آن نيّتهاى نيكو و عقيدتهاى صافي شعار [ 6 ] پادشاهي و خلال جهانداري در اين خاندان بزرگ
شرح
[ 1 ] . جلَّت أسماؤه . . . جليل باد نامهاى او و همگنان را شامل باد نعمتهاى او .
[ 2 ] . مثوبات جمع مثوبة ( از مادّهء ثواب ) اعمال نيكي كه موجب پاداش نيك أخروي گردد .
[ 3 ] . مدّخر از إدّخار ، باب افتعال از ذخر ، آنچه ذخيره كرده مىشود ، اندوخته .
[ 4 ] . إنّ الخيار . . . مزد برگزيده از همهء دودمانها يكي باشد ( هر قبيله اي را يك مرد گزيده بيش نباشد ) و دودمان پسران حنيفه همگيشان برگزيدگاناند .
[ 5 ] . ميامين جمع ميمنة ( از مادّهء يمن ) بركات - به بركات .
[ 6 ] . شعار جامهء اندروني ، جامهء زيرين ، و نيز رنگ و نشان خاصّي كه از براى مشخّص بودن اختيار كنند .
گاهي رنگ عمامه را يا گفتاري را شعار سازند . و در اينجا بمعني عمل و عقيده اي كه بدان شناخته و ممتاز شوند .