صبر به اندازه عقل است .
شكايت از جنس كلام و صفتى براى آن است . ازاينرو ، امام عليه السّلام پس از آن به زبان اشاره فرمود . پيشتر درباره اين موضوع سخن گفته شد . « 1 » حكيمى مىگويد : « عقل و هوايت بر سر زبان در ستيزند . اگر اولى پيروز شود ، زبان به سود توست و اگر دومى به پيروزى رسد ، به زيانت خواهد بود .
پس زبان را باز مكن مگر اينكه بدانى كلامش به سود توست ؛ نه به زيانت .
[ 3 - و قال عليه السلام : « البخل عار و الجبن منقصة و الفقر . . . ]
3 - و قال عليه السلام : « البخل عار و الجبن منقصة و الفقر يخرس الفطن عن حجّته و المقلّ غريب في بلدته و العجز آفة و الصّبر شجاعة و الزّهد ثروة و الورع جنّة . »
ترجمه : بخل ننگ و ترس نقصان است . تهيدستى مرد زيرك را در آوردن برهان لال مىسازد و انسان تهيدست ، در شهر خويش نيز بيگانه است . ناتوانى ، آفت و شكيبايى ، شجاعت و زهد ، ثروت و پرهيزكارى ، سپر نگهدارنده است .
شرح : بخل ، راهى را ترسيم مىكند كه بخيل همواره در انديشه و رفتار براساس آن حركت نموده و هيچگاه از آن بر نمىگردد . چنين روشى طبعا همكارى در راه خير و مصلحت فرد و جامعه را كنار نهاده و به سنگدلى و بىتوجهى به مردم و مشكلاتشان هدايت مىكند . كسى كه بدينگونه به دردهاى ديگران اهتمام نمىورزد از آنها نيست و از انسانيت بهرهاى نبرده
هامش
( 1 ) . نك : همين شرح ، ذيل خطبه 96 ، فصل « سكوت » .