سعى كردهاند كه اين گلايهها را بر امورى مانند برگزيدن عثمان به خلافت در جلسه شورا و يا حوادث ديگرى پيش از آن تطبيق دهند . « 1 » اين فرضيهها به هيچ مستندى تكيه نكرده و دليلى بر درستى آنها نيست . ( و لئن ردّ عليكم امركم ) اگر وحدت كلمه داشته باشيد و دچار تفرقه نشويد ( إنّكم لسعداء ) در زندگى خود خوشبخت گشته و از نعمت امنيت و استقرار برخوردار خواهيد شد . ( و لو أشاء أن أقول لقلت ) سكوت من در برابر حوادث گذشته از روى فراموشى نيست ( عفا اللّه عمّا سلف ) بلكه از روى بخشايش است كه به پرهيزگارى نزديكتر است . امام عليه السّلام در جاى ديگرى مىفرمايد : « چه هنگام مىتوانم خشم خود را ارضا كنم ؟ هنگامى كه از انتقام ناتوانم و به من گفته مىشود كه چرا بردبارى نمىكنى و يا هنگامى كه توان انتقام را دارم و به من گفته مىشود كه چرا نمىبخشايى ؟ » « 2 »
هامش
( 1 ) . الشافى : 3 / 227 .
( 2 ) . « متى أشفي غيظي إذا غضبت ؟ أ حين أعجز عن الانتقام فيقال لي : لو صبرت ! أم حين أقدر عليه فيقال لي : لو عفوت ! » نهج البلاغه : حكمت 193 .