واژهشناسى
الحمد : ستايش و بزرگداشت .
مدحة : « مدح مدحا » به معناى نيكو ستايش كردن فردى به خاطر ويژگىهاى ذاتى او مانند زيركى و شجاعت و يا به خاطر صفات اكتسابى مانند علم و حفظ تجربه است و « مدحة » به كيفيت و هيأت عمل اشاره دارد و كل جمله به اين معنا است كه ستايش او به گونهاى كه سزاوار آن است ، امكان ندارد .
النعماء : گفته شده كه هيأت ديگرى مانند « نعم » و « أنعم » در جمع « نعمة » است . همچنين آن را اسم مصدر دانستهاند . واژه « نعمة » در قرآن با حركت فتحه بر روى حرف نون آمده است .
وَ نَعْمَةٍ كانُوا فِيها فاكِهِينَ
« 1 » و با حركت كسره به معناى آفريده و يا لطف و منت آمده است .
وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ
« 2 »
اجتهد بالأمر : در كارى تلاش و كوشش كرد .
أدرك الشيء : به آن دست يافت .
الهمم : جمع « همّة » به معناى عزم استوار .
الفطن : جمع « فطنة » به معناى گمان درست .
الغوص : ژرف كاويدن براى رسيدن به مقصود .
حدّ الشىء : انتهاى شىء و حد فاصل ميان آن با بقيه اشياء .
فطر الخلائق : مخلوقات را بدون وجود الگويى پيشين آفريد .
هامش
( 1 ) . دخان / 44 : 27 .
( 2 ) . نحل / 16 : 18 .