در صورتى كه ستمگر و متجاوز نباشد ، گناهى بر او نيست ( و مىتواند براى حفظ جان خود ، در موقع ضرورت ، از مردار بخورد ؛ ) خداوند بخشنده مهربان است . » « 1 » بايسته ياد سپارى است كه مباح را نبايد با « الرخصة » اشتباه گرفت . اما واژه « العزيمة » به معناى اراده مؤكد است و در اصطلاح شرع به لازم و واجب ساختن كارى از سوى خداوند اطلاق مىشود .
5 - ( خاصّه و عامّه ) عام ، تمام افراد يك دسته و جنس را شامل مىشود ؛ مانند اين آيه قرآن : « هركس در گرو اعمال خويش است . » « 2 » و خاص تنها برخى از افراد را شامل مىشود ؛ چونان كه در اين آيه آمده است : « و ( آمدهام ) تا پارهاى از چيزهايى را كه ( بر اثر ظلم و گناه ) بر شما حرام شده ، ( مانند گوشت بعضى از چهارپايان و ماهىها ) حلال كنم . » « 3 »
6 - ( و عبره و أمثاله ) منظور از « عبر » آياتى از قرآن است كه از سرگذشت گناهكاران و گمراهان خبر داده ، خشم و عذاب خدا را يادآورد مىشود . اما مراد از « أمثال » مثالهايى است كه براى آشنايى بيشتر ذهن مخاطب زده مىشوند . به عنوان نمونه : « مثل نور خداوند ، همانند چراغدانى است كه در آن ، چراغى ( پرفروغ ) باشد . » « 4 » همچنين نمونهاى ديگر كه به هدف ترغيب و تشويق است : « كسانى كه اموال خود را در راه خداوند انفاق مىكنند ، همانند بذرى هستند كه هفت خوشه بروياند . » « 5 » و يا اين آيه كه هدفش پند و موعظه
هامش
( 1 ) .فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌبقره / 2 : 173 .
( 2 ) .كُلُّ امْرِئٍ بِما كَسَبَ رَهِينٌطور / 52 : 21 .
( 3 ) .وَ لِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْآل عمران / 3 : 50 .
( 4 ) .مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فِيها مِصْباحٌنور / 24 : 35 .
( 5 ) .مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَبقره / 2 : 261 .