مىشود به همين جهت آن روز كافى است خود انسان قاضى خويشتن باشد
كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً
بنا بر اين احصاء تنها تعداد كردن و شماره نمودن معنى نمىدهد بلكه نتيجهاى كه از احصاء بدست مىآيد اين است كه در روز حساب اعمال مجسم شده و در برابر انسان حاضر مىشود و راه مجادله و مباحثه را در محكمه عدل الهى مىبندد زيرا به قدرى اين آمار دقيق و جامع الاطراف و داراى حساب و شماره روشن است كه حتى كافران كه انكاركنندگان حقايقند زانوى تسليم به زمين مىسايند و براى نجات از فشار وجدان و عذابى كه در پيش دارند آرزوى خاك شدن را مىنمايند .
محاسبه با كيست ؟
چون همه چيز از آن خداست و آفريننده هستى اوست حسابكننده اصلى و حقيقى خداست كه در اين باره آياتى را شاهد مىآوريم .
1 -
فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَ عَلَيْنَا الْحِسابُ
( رعد - 40 ) همانا وظيفه تو ( اى پيامبر ) تبليغ مردم است و بر ما هم حساب و سزاى آنهاست .
2 -
وَ إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ
( بقره - 184 ) اگر چيزى را آشكار يا پنهان كنيد خداوند آن را براى شما به حساب