فرزند چنگيز باقى ماند .
قيام مسلحانهء يكى از شاهزادگان براى نابودى فرمانرواى انتخابشده در مقررات دولت پيشبينى نشده بود ، و به اين ترتيب دو بار پسران فرمانروا ، كه در قوريلتاى به جاى پدر انتخاب نشده بودند ، توانستند به مقام ايلخانى برسند . عكس العمل بزرگان در اين گونه موارد يكسان نبود : ايلخانى ارغون در 7 جمادى الاول 683 طى تشريفات رسمى انتخاب تأييد گرديد « 1 » ، در حالى كه غازان بلافاصله پس از پيروزيش بر بايدو ، كه او نيز انتخاب شده بود « 2 » ، دستور داد تا بزرگان بر فرمانش گردن نهند « 3 » .
در قلمرو قاآن گاهگاه نيز « به رسم مغولان » « 4 » فرمانروائى را به زنان واگذار مىكردند ، و در اين صورت همسر اصلى متوفى كه فرزندانش حق فرمانروائى داشتند ، سررشتهء امور را به دست مىگرفت . پس از آنكه باتو « به خاطر كبرسن » « 5 » از قاآنى صرفنظر كرد ، همسر اوكتاى از سال 1241 تا 1246 م . سررشتهء امور قلمرو مغولان را به دست داشت « 6 » . پسرش « 7 » كه در سال 1246 م . به مقام قاآنى رسيد ، در اين مدت مشاور او بود . اغل غايميش بيوهء كيوك وضع دشوارى داشت ، چه باتو ، كه موافقتى با شوهر او نداشت ، در اين هنگام خودرأيانه به ادارهء امور منطقهء تحت نفوذش پرداخت « 8 » ، اما در مجلسى كه از شاهزادگان تشكيل شده بود ، زمامدارى او تأييد شد ، و چينقاى وزير را مشاور او كردند « 9 » . با اينهمه شاهزاده سيرامون نيز ، كه مىپنداشت دوران سروريش فرارسيده است ، قائممقامى تعيين كرد « 10 » . در نتيجهء اين هرجومرج كارهاى اغل غايميش تا آن اندازه مورد مخالفت قرار گرفت ، كه منكو سرانجام دستور قتل او را داد .
هامش
( 1 ) - ميرخواند ج 5 : 102 ص ب ؛ وصاف / هامر ج 1 : 280 ؛ ابو الفرج 520 .
( 2 ) - وصاف / بمبئى 282 ص ب ؛Bar Hebraeus 587 f .؛ ميرخواند ج 5 : 112 .
( 3 ) - خواندمير ج 3 : 51 .
( 4 ) - ميرخواند ج 5 : 52 .
( 5 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 134 .
( 6 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 232 ؛ مستوفى ج 1 : 578 .
( 7 ) - جوينى ج 1 : 203 ص ب .
( 8 ) - جوينى ج 1 : 217 .
( 9 ) - جوينى ج 1 : 218 ص ب .
( 10 ) - جوينى ج 3 : 7 .