اصول اسلام سرزنش مىكرد ، و هم او بود ، كه در سال 714 ه . ق . فرمان قتل سه تن از راهبان را در تبريز و ارزنجان داد « 1 » . اما باتوجه به اشتباهى كه از كوتو سر زده و حملهء هلاكو را به سوريه ( سال 658 مطابق با 1260 م ) معلول توصيهء پاپ اينوسنت چهارم ( متوفى 1254 م ) مىداند « 2 » ، ديگر تعجبآور نيست ، كه مردم آن زمان تا آن اندازه در قضاوت وضع مشرق زمين اشتباه كرده باشند .
رفتهرفته پاپها نيز بيهودگى هر نوع كوشش را براى تدين ايلخانان به دين مسيح دريافتند ، و اگرچه پاپ ژان بيست و دوم ابو سعيد را در سال 722 ه . ق . بار ديگر به قبول مسيحيت « 3 » و كمك به شاه ارمنستان صغرى در برابر تركان دعوت كرد « 4 » ، اما در واقع به اعزام مبلّغين براى اشاعهء دين مسيح در ميان عامهء مردم قناعت نمود .
اعزام مبلّغين تا اين هنگام رويهمرفته در درجهء دوم اهميت قرار داشت . راهبانى كه به شرق سفر مىكردند ، توانسته بودند گروه بسيار قليلى را غسل تعميد دهند و كوشش آنان نيز براى آنكه مسيحيان مشرق زمين پيشوائى عالى پاپ را بپذيرند نتايج زودگذر داشت . كليساى ارمنستان صغرى پس از مذاكرات فراوان سرانجام در سال 660 ه . ق .
پيشوائى عالى پاپ را پذيرفت ، اما به زودى اين ارتباط قطع گرديد ، و كليساى ارمنستان صغرى همان رويهء پيشين و ملى خود را پيش گرفت . كوششى كه پاپ گرگور دهم در سال 1274 م . در ليون به خاطر اتحاد با كليساى يونان به عمل آورد ، چندان موفقيت - آميز نبود ، اما از هنگامى كه نيكلاى چهارم زمام امور كليساى كاتوليك را به دست گرفت ، با جديت بيشترى به اين امر پرداخت و واعظان بسيارى به مشرق زمين اعزام داشت . ريكول دوس در سال 699 ه . ق . در بغداد ، موصل و شهرهاى ديگر بهخصوص
هامش
( 1 ) - ر ك :Bihl und Moule ( Arch . Tranc . Hist . a 104 f . ) ; Golubovich III , S . 182 , Nr . 48 und S . 183 f . Nr . 49 und 50 .( 2 ) -Couto V , 2 , 379( 3 ) - مكتوب 4 ژوئيهء 1322 :Raynaldus XV , 1322 , Nr . 41 , S . 239( 4 ) -Mosheim , Anh . Nr . 60 , S . 144 f .