( 1 )
ام كلثوم دختر عقبة
بن ابى معيط بن ابى عمرو بن امية بن عبد شمس بن عبد مناف بن قصى است . مادرش اروى دختر كريز بن ربيعة بن حبيب بن عبد شمس بن عبد مناف بن قصى است .
ام كلثوم در مكه مسلمان شد و پيش از هجرت بيعت كرد و نخستين بانويى است كه پس از هجرت حضرت ختمى مرتبت به مدينه هجرت كرده است ، و هيچ بانوى قرشى را جز او نمىشناسيم كه از ميان پدر و مادر خود مسلمان شود و به سوى خدا و پيامبرش هجرت كند ، او به تنهايى از مكه بيرون آمد و با مردى از قبيلهء خزاعه همراه و همسفر شد و در آغاز صلح حديبيه به مدينه رسيد .
دو برادرش وليد و عماره از پى او راه افتادند و فرداى روزى كه او به مدينه رسيده بود به مدينه رسيدند و گفتند اى محمد ! به شرط و پيمانى كه با ما بستهاى وفا كن . ام كلثوم گفت اى رسول خدا من زنى ضعيف و همانگونه كه مىدانى ناتوانم مرا پيش كافران بر مىگردانى كه در دين من مرا به فتنه دراندازند و مرا بر آن كار شكيبايى نيست . خداوند متعال در صلح حديبيه در مورد زنان پيمان گرفته و دربارهء ايشان دستور آزمودن ايمان آنان را داده و همگان به آن راضى شدهاند ، و دربارهء ام كلثوم اين آيه نازل شد كه مىفرمايد « پس آنان را بيازماييد و خداى به ايمان آنان آگاهتر است » « 1 » پيامبر ( ص ) او را آزمود و پس از او زنان ديگر را نيز آزمودند و چنين بود كه به زنها بگويند سوگند بخورند كه چيزى جز دوستى خدا و رسول خدا و اسلام آنان را از مكه بيرون نياورده است و به هواى شوهر و مال بيرون نيامدهاند و چون اين سخن را مىگفتند آنان را پيش مسلمانان نگه مىداشتند و به خانوادهشان - كه كافر بودند - مسترد نمىكردند .
پيامبر ( ص ) به وليد و عماره پسران عقبه - برادران ام كلثوم - فرمود همانگونه كه مىدانيد خداوند دربارهء برگرداندن زنان مفاد عهدنامه را در هم شكسته است و آن دو برگشتند .
ام كلثوم را شوهرى نبود و چون به مدينه آمد زيد بن حارثة بن شراحيل او را به
هامش
( 1 ) بخشى از آيهء دهم ، سورهء شصتم - ممتحنه . و براى آگهى بيشتر بايد به تفاسير مراجعه كرد كه دربارهء چگونگى سوگند خوردن آنان توضيح بيشترى دادهاند .