شما شروع به غذا خوردن كرد و فراموش كرده بود ، در آغاز نام خداى متعال را بر زبان آورد ، بايد در ميان غذا خوردن بگويد ، به نام خداى متعال از آغاز تا پايان آن . « 6 »
- 3 -
( 1 ) عبد الله بن صبّاح هاشمى بصرى ، از عبد الاعلى ، از معمر ، از هشام بن عروة ، از پدرش عروه ، از عمر بن ابى سلمة « 7 » نقل مىكند كه مىگفته است : به حضور پيامبر صلى اللّه عليه و سلم رفته است و پيش ايشان غذا بوده است . گويد ، پيامبر فرمودند : پسركم نزديك بيا ، بسم الله بگو و با دست راست خود و از آنچه كه جلو تو است بخور . « 8 »
- 4 -
( 2 ) محمود بن غيلان ، از ابو احمد زبيرى « 9 » ، از سفيان ثورى ، از ابو هاشم ، از اسماعيل بن رياح ، از رياح بن عبيدة ، از ابو سعيد خدرى براى ما نقل كرد كه مىگفته است : پيامبر صلى اللّه عليه و سلم هرگاه از غذا خوردن فارغ مىشد ، عرضه مىداشت : سپاس خداوندى را كه به ما
هامش
عقبة بن ابى معيط دانستهاند كه از مكه به مدينه پياده هجرت كرده است .
( 6 ) . ترمذى اين حديث را در الجامع ، جلد چهارم ، چاپ مصر ، 1382 به شماره 1858 ، صفحهء 288 ، آورده است و ضمن آنكه مىگويد حديث صحيح و حسن است ، مىافزايد كه ام كلثوم دختر محمد بن ابى بكر است و خوانندگان گرامى توجه دارند كه عايشه عمه اوست .
ابو داود سجستانى درگذشته به سال 275 هجرى هم در جلد چهارم سنن ، صفحهء 347 ، چاپ محمد محيى الدين عبد الحميد ، به نقل از هشام دستوائى با همين سلسله سند ، اين حديث را آورده است و در مورد ام كلثوم اظهار نظر نكرده و گفته است از قول زنى كه نامش ام كلثوم بوده است .
( 7 ) . عمر بن ابى سلمه كه مادرش جناب ام سلمه ( ره ) است ، در هجرت پدر و مادرش به حبشه ، آنجا متولد شد و ربيب پيامبر ( ص ) است و از ياران امير المؤمنين على عليه السلام است كه در جنگ جمل شركت كرد و از سوى على ( ع ) به حكومت بحرين گماشته شد و به سال 83 هجرى در مدينه درگذشت . به جلوه تاريخ در شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، به قلم اين بنده ، نشر نى ، تهران 1369 ، جلد سوم ، صفحهء 290 و شماره 5740 الاصابة ابن حجر مراجعه فرماييد .
( 8 ) . ترمذى هم اين حديث را در الجامع ، جلد چهارم ، صفحهء 288 آورده است . ابو داود با اسناد ديگرى در سنن ، جلد سوم ، صفحهء 349 در باب غذا خوردن با دست راست آورده است و مسلم هم در صحيح ، چاپ اسلامبول ، جلد ششم ، صفحهء 109 آورده است .
( 9 ) . نام ابو احمد ، محمد و نام پدرش عبد الله بن زبير بن عمر بن درهم است .