آنچه درباره گفتار رسول خدا صلى اللّه عليه و سلم پيش از غذا خوردن و پس از آن آمده است « 1 »
- 1 -
( 1 ) قتيبة بن سعيد ، از ابن لهيعة ، از يزيد بن ابى حبيب ، از راشد بن جندل يافعى ، از حبيب بن اوس ، از ابو ايّوب انصارى « 2 » براى ما نقل كرد كه مىگفته است : روزى در محضر پيامبر صلى اللّه عليه و سلم بوديم . غذا آوردند كه پربركتتر از آن به هنگام آغاز و كمبركتتر از آن به هنگام پايان نديده بوديم . به پيامبر صلى اللّه عليه و سلم عرض كرديم كه اين چگونه بود ؟ فرمود هنگامى كه ما آغاز به غذا خوردن كرديم ، نام خداى متعال را بر زبان آورديم ، در آن ميان كسى نشست و خورد كه نام خداى متعال را بر زبان نياورد و شيطان هم همراه او از غذا خورد . « 3 »
- 2 -
( 2 ) يحيى بن موسى ، از ابو داود ، از هشام دستوائى ، از بديل عقيلى ، از عبد الله بن عبيد بن عمير « 4 » ، از ام كلثوم « 5 » ، از عايشه نقل مىكند ، كه پيامبر صلى اللّه عليه و سلم فرموده است : هرگاه كسى از
هامش
( 1 ) . شيخ على قارى ضمن شرح اين حديث نوشته است ، مقصود بسم الله گفتن در آغاز و الحمد الله گفتن پس از آن است .
( 2 ) . خالد بن زيد كه بيشتر به كنيهء خود مشهور است از افراد قبيله خزرج و اصحاب محترم پيامبر ( ص ) و ياران امير المؤمنين على ( ع ) است و به سال 51 هجرى در جنگ با روميان شركت كرده و درگذشته است و كنار دروازهء قسطنطنيه مدفون است . سال مرگ او را 50 ، 52 هجرى هم گفتهاند . به اسد الغابة ، جلد دوم ، صفحهء 80 مراجعه فرماييد .
( 3 ) . نظير و نزديك به اين حديث در صحيح مسلم ، چاپ اسلامبول 1329 ق ، جلد ششم ، صفحهء 107 آمده است .
( 4 ) . عبد الله بن عبيد ليثى مكى ، درگذشته به سال 113 هجرى است . همه مؤلفان صحاح غير از بخارى ، احاديث او را نقل كردهاند .
( 5 ) . برخى اين ام كلثوم را دختر محمد بن ابى بكر و برخى ديگر او را دختر