ماضى مجهول و نايب فاعل جمله صله ، صفت براى مفعول مطلق محذوف به تقدير مضاف ( جبرا ذا جواز ) ، شرطيه ، جحد ناقص ، مضاف و مضاف اليه اسم ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله خبر فعل ناقص و جملهء فعل ناقص محلا مجزوم فعل شرط . جواب شرط محذوف است .
جبران كن با برگرداندن لام الفعل ، آنچه را كه از آن لام الفعل حذف شده است ، جوازا ، اگر برگرداندن آن معهود نباشد ( ادامه دارد ) .
874
في جمعى التّصحيح او في التّثنية * و حقّ مجبور بهذا توفية
متعلق به الف در بيت قبل ، مضاف اليه ، عطف به جار و مجرور قبلى ، عاطفه ، مبتدا ، مضاف اليه ، متعلق به مجبور ، خبر .
در دو جمع صحيح ( مؤنث و مذكر سالم ) و يا در تثنيه ( غد و غدوى و غدىّ ) و حق اسم جبران شده به وسيلهء اين ردّ در تثنيه و جمع سالم ، كامل آوردن در نسبت است ( اخ و اخوىّ ) .
875
و باخ اختا و بابن بنتا * الحق و يونس ابى حذف التّاء
عاطفه ، متعلق به الحق ، مفعول مقدم ، عطف به بأخ ، عطف به مفعول ، از باب عطف به دو معمول عامل واحد ، فعل امر و فاعل ، عاطفه ، مبتدا ، فعل و فاعل جمله خبر ، مفعول ، مضاف اليه .
و به أخ ، اخت را و به ابن ، بنت را ملحق كن ( پس اخت مىشود اخوىّ و بنت مىشود بنوىّ ) ولى يونس بن حبيب استاد سيبويه نپذيرفته است حذف تاء را ( يعنى مىشود اختىّ و بنتىّ ) .
876
و ضاعف الثّاني من ثنائيّ * ثانيه ذولين كلا و لائيّ
عطف ، فعل امر و فاعل ، مفعول ، متعلق به محذوف حال براى مفعول ، مضاف و مضاف