867
و الحقوا معلّ لام عريا * من المثالين بما التّا اوليا
استيناف ، فعل و فاعل ، مفعول ، مضاف اليه ، فعل و فاعل و الف اطلاق جمله صفت براى مفعول ، متعلق به محذوف حال براى فاعل ، متعلق به الحقوا ، مفعول دوم مقدم ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله صله .
ملحق ساختهاند معتلّ اللّامى را كه مجرد از تاء است ، از دو مثال فعيل و فعيل به آنچه كه تاء را به عقب درآورده شده است ( عدىّ و عدوىّ مثل اميّة و اموىّ ) .
868
و تمّموا ما كان كالطّويلة * و هكذا ما كان كالجليلة
عاطفه ، فعل و فاعل ، موصول مفعول ، ماضى ناقص و اسم ، متعلق به محذوف خبر كان و جملهء آن صله ، عاطفه ، متعلق به محذوف خبر مقدم ، موصول مبتداى مؤخر ، ماضى ناقص و اسم ، متعلق به محذوف خبر كان و جملهء كان صله .
و تمام آوردهاند آنچه را ( فعلية ) كه باشد مثل طويلة ( معتلّ العين يعنى ياء آن در نسبت حذف نمىشود ، طويلىّ ) و همچنين است آنچه ( فعيلة يا فعيلة ) كه باشد مثل جليلة ( يعنى مضاعف كه مىشود جليلى ) .
869
و همزذي مدّ ينال في النّسب * ما كان فى تثنية له انتسب
استيناف ، مبتدا ، مضاف اليه ، مضاف اليه ، مضارع مجهول و نايب فاعل جمله خبر ، متعلق به مضارع ، موصول مفعول دوم ، ماضى ناقص و اسم ، دو جار و مجرور بعدى متعلق به مابعد ، فعل و فاعل جمله خبر . جملهء كان صله .
همزهء ممدود داده مىشود در نسبت ، آن حكمى را كه در تثنيه به آن همزه منسوب شد ( قرّاء و قرّائى ، صحراء و صحراوى ) .
870
و انسب لصدر جملة و صدر ما * ركّب مزجا و لثان تمّما