فعل و فاعل جمله صله ، متعلق به قصر ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله خبر .
( و تثنيهء امثال علباء كساء و حيا ) به وسيلهء واو و يا همزه است ( علباوان ، علبا آن ، كساوان ، كساآن ) و غير آنچه را كه ذكر شد ، صحيح بياور ( قرّاء - قرّاآن ) و آنچه شاذ باشد ، بر نقل از عرب اكتفاء شده است .
783
و احذف من المقصور في جمع على * حدّ المثنّى ما به تكمّلا
عاطفه ، فعل و فاعل ، دو جار و مجرور بعدى متعلق به امر ، متعلق به محذوف صفت براى جمع ، مضاف اليه ، موصول مفعول ، متعلق به مابعد ، ماضى و فاعل و الف اطلاق جمله صله .
و حذف كن از مقصور ، در جمعى كه بر حدّ تثنيه ( يعنى جمع مذكر سالم ) است ، آن حرفى را كه ( يعنى الف ) به آن ، كامل شده است اسم مقصور .
784
و الفتح ابق مشعرا بما حذف * و ان جمعته بتاء و الف
عاطفه ، مفعول مقدم ، فعل امر و فاعل ، حال براى مفعول و يا فاعل ، متعلق به حال ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله صله ، عاطفه ، حرف شرط ، فعل شرط ماضى و فاعل و مفعول ، متعلق به ماضى ، عطف به تاء . جواب شرط در بيت بعدى .
و فتحهء ماقبل الف را باقى بگذار در حالى كه فهماننده است به آن الفى كه حذف شده است و اگر جمع آوردى مقصور را ( به جمع مؤنث سالم يعنى ) با تاء و الف ( جواب شرط در بيت بعدى ) .
785
فالالف اقلب قلبها في التّثنية * و تاء ذي التّا الزمنّ تنحية
فاء جزائيه ، مفعول مقدم ، فعل امر و فاعل ، مضاف و مضاف اليه ، مفعول مطلق ، متعلق به امر ، جمله محلا مجزوم جواب شرط مذكور در بيت قبل ، عاطفه ، مفعول اول مقدم ، مضاف اليه ، مضاف اليه ، فعل امر و فاعل و نون تاكيد ، مفعول دوم .
پس الف را قلب كن ( مثل ) قلبكردن الف در تثنيه ( مثل مشترى كه مىشود مشتريات )