اليه خبر جمله صله ، خبر براى مبتداى محذوف ، مضاف اليه ، عطف به الذى ، موصول صفت براى الجامد ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله صله ، خبر براى مبتداى محذوف .
همچنين است آخر مقصورى كه ياء ، اصل آن است ، مثل فتى و ( نيز ) آخر مقصور جامدى كه اماله شده است ، مثل متى .
780
في غير ذا تقلب واوا الالف * و اولها ما كان قبل قد الف
متعلق به تقلب ، اسم اشاره مضاف اليه ، مضارع مجهول ، مفعول دوم ، نايب فاعل ، عاطفه ، فعل امر و فاعل و مفعول اول ، موصول مفعول دوم ، ماضى ناقص و ضمير مستتر اسم آن ، ظرف متعلق به الف ، حرف تحقيق ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله خبر كان و جملهء كان صله .
در غير از اين سه مورد ، قلب مىشود به واو ، الف و به عقب درآور آن الف منقلبه را ، آنچه را كه از قبل ( به عنوان علامت تثنيه ) مأنوس بود .
781
و ما كصحراء بواو ثنّيا * و نحو علباء كساء و حيا
عاطفه ، موصول مبتدا ، متعلق به محذوف صله ، متعلق به مابعد ، ماضى مجهول و نايب فاعل و الف اطلاق جمله خبر ، عاطفه ، مبتدا ، مضاف اليه ، دو اسم بعدى عطف به علباء ، خبر مبتدا در اول بيت بعدى مىآيد .
و آن اسمى كه مثل صحراء ( اسم ممدودى كه همزهء آن بدل از الف تثنيه ) است ، به واو تثنيه بسته شده است ( و مىشود صحراوان ) و مثل علباء ( كه همزهء آن الحاقى است ) و كساء ( كه همزهء آن بدل از واو اصلى است ) و حياء ( كه همزهء آن بدل از ياء اصلى است ) .
782
بواو او همز و غير ما ذكر * صحّح و ما شذّ على نقل قصر
متعلق به محذوف خبر براى نحو در بيت قبل ، عطف به واو ، عاطفه ، مفعول مقدم ، موصول مضاف اليه ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله صله ، فعل امر و فاعل ، عاطفه ، موصول مبتدا ،