پس الف تأنيث چه مقصوره و چه ممدوده ، منع مىكند صرف آن اسمى را كه دارد آن الف را ، هرنحوه كه واقع شود ( از معرفه - نكره - اسم - صفت - مفرد - جمع ) مانند زكريّا ، صحراء - حمراء - اصدقاء .
651
و زائدا افعلان في وصف سلم * من ان يرى بتاء تانيث ختم
عاطفه ، مضاف و مضاف اليه عطف به فاعل منع در بيت قبلى ، متعلّق به محذوف صفت و يا حال براى معطوف ، فعل و فاعل جمله صفت براى وصف ، حرف جرّ با مجرورش متعلّق به سلم ، حرف مصدرى ، مضارع مجهول و نايب فاعل ، متعلّق به ختم ، مضاف اليه ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله مفعول دوّم يرى .
و ( و غير منصرف مىكند ) دو حرف زائد فعلان ( يعنى الف و نون زائدتان ) ، در وصفى كه ( بدون تاء تأنيث هست يعنى ) سالم مانده است از اين كه مشاهده شود كه به تاء تأنيث ختم شده باشد ، مانند سكران .
652
و وصف اصليّ و وزن افعلا * ممنوع تانيث بتا كاشهلا
عطف به زائدا افعلان ، صفت ، عطف به وصف ، مضاف اليه و الف اطلاق ، مضاف و مضاف اليه حال براى مضاف اليه ، متعلّق به تأنيث و يا به محذوف صفت براى آن ، متعلّق به محذوف خبر براى مبتداى محذوف .
و ( غير منصرف مىكند ) ، وصف اصلى ( غير عارض ) و بر وزن افعل در حالى كه ممنوع است تأنيث آن به تاء ، مانند اشهل .
653
و الغينّ عارض الوصفيّة * كاربع و عارض الإسميّة
عاطفه ، فعل امر و فاعل و نون تاكيد ثقيله ، مضاف و مضاف اليه مفعول ، خبر براى مبتداى محذوف ، مضاف و مضاف اليه عطف به مفعول .