642
و احذفه من رافع هاتين و في * واو و يا شكل مجانس قفي
عاطفه ، فعل امر و فاعل و مفعول ، متعلّق به امر ، اسم اشاره مضاف اليه ، عاطفه ، متعلّق به قفى ، عطف به واو ، مبتدا ، صفت ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله خبر .
و حذف كن آن الف ( حرف آخر ) را از فعل رفعدهندهء اين دو ضمير ( واو - ياء ) ، و بعد از حذف حرف آخر يعنى الف در واو و ياء حركت مجانسى پيروى شده است . ( مثال آن در بيت بعدى ) .
643
نحو اخشين يا هند بالكسر و يا * قوم اخشون و اضمم و قس مستويا
خبر براى مبتداى محذوف ، فعل امر و فاعل و نون تاكيد ، حرف ندا ، مناداى مفرد معرفه مبنى بر ضمّ جمله مضاف اليه ، متعلّق به محذوف حال براى فعل امر ، عاطفه ، حرف ندا ، مناداى مضاف به ياء متكلم محذوف ، فعل امر و فاعل و نون تاكيد جمله محلا مجرور عطف به جملهء مضاف اليه ، عاطفه ، فعل امر و فاعل ، عاطفه ، فعل امر و فاعل ، حال براى فاعل .
آن مثل « اخشين يا هند » به كسر ياء و مثل « يا قوم اخشون » و ضمّه بده واو را و قياس كن در حالى كه قصدكنندهاى ( قاعده را ) .
644
و لم تقع خفيفة بعد الالف * لكن شديدة و كسرها الف
استيناف ، فعل جحد ، فاعل ، مضاف و مضاف اليه ظرف متعلّق به جحد ، عاطفه ، عطف به فاعل ، عاطفه و يا استيناف ، مضاف و مضاف اليه مبتدا ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله خبر .
واقع نشده است نون تاكيد خفيفه بعد از الف تثنيه ، لكن نون تاكيد ثقيله واقع شده است و كسره دادن ( در اين وقت ) مأنوس است .
645
و الفا زد قبلها مؤكّدا * فعلا الى نون الاناث اسندا