469
و عمل اسم الفاعل المعدّى * لها على الحدّ الّذي قد حدّا
استيناف ، مضاف و مضاف اليه مبتداء ، مضاف اليه ، مضاف اليه به تقدير موصوفى يعنى الفعل المعدّى ، خبر ، متعلق به محذوف حال براى ضمير در خبر ، صفت الحدّ ، حرف تحقيق ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله صله .
عمل اسم فاعل متعدّى ، براى صفت مشبّهه ثابت است ، در حدّى كه ( در محدودهء شرائطى كه ) معين شد ( قبلا ) .
470
و سبق ما تعمل فيه مجتنب * و كونه ذا سببيّة وجب
استيناف ، مبتداء ، موصول مضاف اليه ، فعل و فاعل جمله صله ، متعلق به ماقبل ، خبر ، عاطفه ، مبتداء ، ضمير غائب مضاف اليه اسم ، خبر ، مضاف اليه ، فعل و فاعل جمله خبر .
مقدّم شدن آن اسمى كه عمل مىكند صفت مشبّهه در آن ، ( بر خود صفت مشبّهه ) اجتناب شده است و بودن آن معمول ، داراى سببيّت ، واجب گرديده است ( يعنى معمول صفت مشبّهه بايد سببى باشد ، يعنى همراه ضميرى باشد كه به موصوف آن برمىگردد ، مانند زيد حسن وجهه ) .
471
فارفع بها و انصب و جرّ مع ال * و دون ال مصحوب ال و ما اتّصل
تفريع ، فعل امر و فاعل ، متعلق به ارفع ، عطف به ارفع ، عطف به ارفع ، ظرف متعلق به محذوف حال ضمير در بها ، مضاف اليه ، عاطفه ، مضاف و مضاف اليه ظرف عطف به مع ال ، مضاف و مضاف اليه مفعول براى يكى از سه فعل قبلى به طريق تنازع ، عطف به ماقبل ، فعل و فاعل جمله صله .
پس رفع بده به سبب صفت مشبّهه و نصب بده و جرّ بده در حالى كه با ال و بدون ال است ، اسم داراى ال ( مانند رأيت الرّجل الجميل الوجه ) و آن اسمى را كه متصل شده باشد ( ادامهء آن در بيت بعدى ) .