اعمال مصدر
424
بفعله المصدر الحق في العمل * مضافا او مجرّدا او مع ال
متعلق به ألحق ، ضمير مفرد مذكر مضاف اليه ، مفعول مقدم ، فعل امر و فاعل ، متعلق به ماقبل ، حال براى مفعول ، عاطفه ، عطف به حال ، عاطفه ، مضاف و مضاف اليه عطف به حال .
به فعلش ، مصدر را ملحق كن در عمل ، در حالى كه ( مصدر ) مضاف و يا مجرد ( از ال و اضافه ) و يا با ال است .
425
ان كان فعل مع ان او ما يحلّ * محلّه و لاسم مصدر عمل
حرف شرط ، ماضى ناقص فعل شرط ، اسم كان ، مضاف و مضاف اليه ظرف متعلق به محذوف صفت ، عاطفه ، عطف به أن فعل و فاعل جمله محلا منصوب خبر كان ، مضاف و مضاف اليه ظرف مكان متعلق به ماقبل ، جواب شرط به قرينهء بيت قبلى محذوف است ، استيناف ، متعلق به محذوف خبر مقدم ، مضاف اليه ، مبتداى مؤخر .
( مصدر از نظر عمل ، به فعلش ملحق مىشود ) اگر فعل با أن و يا ماء مصدريّه ( بتواند ) قرار گيرد بهجاى آن مصدر ، براى اسم مصدر عمل نمودن است .
426
و بعد جرّه الّذي اضيف له * كمّل بنصب او برفع عمله
استيناف ، ظرف متعلق به كمّل ، مضاف اليه ، مضاف اليه ، موصول مفعول براى جرّ ، ماضى مجهول و نائب فاعل جمله صله ، متعلق به ماقبل ، فعل امر و فاعل ، متعلق به ماقبل ، عاطفه ، عطف به نصب ، مضاف و مضاف اليه مفعولبه .
بعد از جرّ دادن آن مصدر ، اسمى را كه اضافه شده به آن ، كامل كن با نصب و يا رفع دادن ، عمل آن را .
427
و جرّ ما يبتع ما جرّ و من * راعى في الاتباع ، المحلّ فحسن