هامش
- حق تعالى به أو وحى كرد كه : « آيا أو محبوب تر است به سوى تو يا جان تو ؟ »
إبراهيم گفت : « بلكه اورا از جان خود دوست تر مىدارم . »
حق تعالى فرمود : « فرزندان أو محبوب ترند به سوى تو يا فرزندان تو ؟ »
إبراهيم گفت : « بلكه فرزندان اورا دوست تر مىدارم از فرزندان خود . »
پس خدا وحى كرد به أو كه : « آيا كشته شدن فرزندان أو بر دست دشمنانش دل تورا بيشتر به درد مىآورد ، يا كشتن تو فرزند خود را به دست خود در طاعت من ؟ »
إبراهيم گفت : « بلكه كشته شدن أو بر دست دشمنانش بيشتر دل مرا به درد مىآورد . »
پس حق تعالى فرمود : « اى إبراهيم ! گروهى كه دعوى خواهند كرد كه از أمت محمداند ، حسين وفرزندان اورا خواهند كشت به ظلم وعدوان ، چنانچه گوسفند را كشند . به سبب اين ، مستوجب غضب من خواهند شد . »
پس إبراهيم به جزع آمد ودلش به درد آمد وگريان شد . پس حق تعالى ندا كرد كه : « فدا كردم جزع تورا بر فرزندان تو إسماعيل . اگر اورا قرباني مىكردى ، به جزعي كه كردى بر فرزندان پيغمبر آخرالزمان حسين وكشته شدن أو ، به اين سبب بر تو واجب گردانيدم رفيعترين درجات أهل مصايب را . »
واين است معنى قول حق تعالى كه : « وَفَدَيْناهُ بِذِبْحٍ عَظِيم » 1 يعنى : فدا كرديم إسماعيل را به ذبح عظيم .
1 . سورهء صافات ، آيهء 107 .
مجلسي ، جلاء العيون ، / 538 - 539
در خصال سند به حضرت رضا عليه السلام منتهى مىشود كه فرمود : گاهى كه خداوند امر كرد إبراهيم عليه السلام را كه ذبح كند كبشى را كه فرو فرستاد به جاى فرزندش إسماعيل عليه السلام ، وإبراهيم آرزومند بود كه ذبح كند به دست خويش إسماعيل را تا بازگشت كند در قلبش آنچه بازگشت مىكند در قلب پدرى كه به دست خويش أعز واشرف أولاد خود را بكشد ، وبدين أطاعت ادراك كند ارفع درجات أهل ثواب را در مصائب .
فأوحى اللَّه تعالى إليه : يا إبراهيم من أحب خلقي إليك ؟ فقال : يا ربّ ما خلقت خلقاً هو أحبّ إليّ من حبيبك محمّد ، فأوحى اللَّه إليه أفهو أحبّ إليك أو نفسك ؟ قال : بل هو أحبّ إليّ من نفسي . قال : فولده أحبّ إليك أم ولدك ؟ قال : بل ولده . قال : فذبح ولده ظلماً على أيدي أعدائه أوجع لقلبك أو ذبح ولدك بيدك في طاعتي ، قال : يا ربّ بل ذبحه على أيدي أعدائه أوجع لقلبي ، قال : يا إبراهيم فإنّ طائفة تزعم أنّها من أمّة محمّد ستقتل الحسين ابنه من بعده ظلماً وعدواناً كما يذبح الكبش ويستوجبون بذلك سخطي .
يعنى : « از خداوند تبارك وتعالى خطاب آمد كه اى إبراهيم از آنچه من آفريدم در نزد تو محبوب تر كيست ؟ »
عرض كرد : از آنچه بيافريدى محبوب تر در نزد من حبيب تو محمّد است » ، خطاب آمد كه : « اورا دوستتر دارى يا خويشتن را ؟ »
عرض كرد : « اورا از نفس خويش دوستتر دارم . » -