زائرين نكمن النّهار ، ونسير اللّيل حتّى أتينا نواحي الغاضريّة ، وخرجنا منها نصف اللّيل ، فسرنا بين مسلحتين ، وقد ناموا حتّى أتينا القبر ، فخفي علينا ، فجعلنا نشمّه ونتحرّى جهته حتّى أتيناه وقد قُلِع الصّندوق الّذي كان حواليه ، وأحرق ، وأجرى الماء عليه ، فانخسف موضع اللّبن ، فصار كالخندق فزررناه ، واكببنا عليه ، فشممنا منه رائحة ما شممت مثلها قط كشيء من الطّيب ، فقلت للعطّار الّذي كان معي : أيّ رائحة هذه ؟ فقال :
لا واللَّه ما شممت « 1 » مثلها كشيء من العطر « 1 » ، فودّعناه وجعلنا حول القبر علامات في عدّة مواضع ، فلمّا قتل المتوكِّل ، اجتمعنا مع جماعة من الطّالبيِّين والشّيعة ، حتّى صرنا إلى القبر ، فأخرجنا تلك العلامات وأعدناه إلى ما كان عليه . « 2 »
أبو الفرج ، مقاتل الطّالبيّين ، / 395 - 396 / عنه : الحلّي ، الحدائق الورديّة ، 1 / 129 - 130 ؛ ابن أمير الحاجّ ، شرح الشّافية ، / 498 - 499 ، 505 - 506
هامش
( 1 - 1 ) [ الحدائق : « كمثلها لشيء من الطِّيب » ] .
( 2 ) - متوكّل نسبت به فرزندان أبو طالب خيلى بد رفتار بود [ . . . ] واز جمله كارهاى ناشايست أو آن بود كه قبر حسين عليه السلام را با خاك يكسان كرده وروى آن زراعت كردند ، ودر راهها پاسگاهها وسربازانى گماشت كه هر كه را ببينند براي زيارة قبر آن حضرت مىرود أو را دستگير كرده وبه نزد وى ببرند ، وأو دستور قتل يا شكنجهء آنها را صادر مىكرد .
وأحمد بن جعد وشّاء براي من حديث كرد : سبب اين كار متوكّل آن شد كه پيش از آن كه وى به خلافت رسد ، يكى از زنان مغنّيه كنيزكان خود را براي متوكل مىفرستاد كه هرگاه شراب مىآشامد آن كنيزكان برايش خوانندگى كنند ، چون به خلافت رسيد كسى را به نزد آن زن مغنّيه فرستاد تا آن كنيزكان را به نزد أو بفرستد ، آن زن مغنّيه در خانه نبود وبه زيارة قبر حسين عليه السلام رفته بود ، چون خبر يافت كه متوكّل به سراغ أو فرستاده است به شتاب بازگشت ويكى از كنيزكان مورد علاقهء متوكّل را به نزدش فرستاد ، متوكّل از آن كنيزك پرسيد : « كجا رفته بودى ؟ » پاسخ داد : « بانوى ما به حج رفته بود وما را نيز با خود برده بود . » چون اين جريان در ماه شعبان اتفاق افتاده بود متوكّل پرسيد : « شما در ماه شعبان كجا به حج رفته بوديد ؟ » كنيزك پاسخ داد : « به زيارة قبر حسين عليه السلام . »
متوكّل از اين سخن سخت خشمناك شد ودستور داد آن زن مغنّيه كه بانوى آن كنيزك بود به زندان افكندند واملاك ودارائيش را ضبط كردند ، آن گاه مردى از نزديكان خود را به نام « دِيزج » كه قبلًا يهودي بود وچندى بود كه مسلمان شده بود براي خرابى قبر امام حسين عليه السلام روانه كرد وبه أو دستور داد آنجارا با خاك يكسانكند وآثار آن را به كلّى محو سازد وخانههاى أطراف آن را نيز يك سره ويران كند .
ديزج طبق دستور متوكّل به كربلا آمد وآن قبر مطهّر وأطراف آن را تا حدود دويست جريب از چهار -