دادهاند ، مردى است كه نفس سركش خود را لجام زده ومهار آن را در اختيار دارد ، ونفسش را با دهان بند از گناهان باز داشته ومهارش را به سوى طاعت وعبادت خدا مىكشاند »
[ شرح ]
( 54919 - 54905 ) اين خطبه در نهايت زيبايى وفصاحت ، مردم را به كار عبادت وعمل امر مىكند وفرصتهاى زيادى را كه براي غنيمت شمردن دارند به آنان خاطر نشان مىكند :
1 - در فراخناى زندگى به سر مىبرند ، مهلت عمل كردن برايشان باقي است ، اما مرگ كه فرا رسد فرصت عمل نيست .
( 54922 - 54920 ) 2 - نامههاى اعمال باز است ، اما با مرگ بسته مىشود ، معناى نامهء اعمال وباز بودن آن در خطبههاى قبل بيان شده است .
( 54925 - 54923 ) 3 - راه توبه باز است ، توبه را تشبيه به فرش پهنى كرده است كه هر كس بخواهد مىتواند قدم بر آن نهد ، توبه هم در تمام عمر براي آدمي گسترده است ، هر لحظه بخواهد مىتواند به قبولى آن برسد ، وتنها با مرگ ، اين بساط بر چيده مىشود چنان كه خداوند مىفرمايد :
« وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَلَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ
« 1 » » .
( 54928 - 54926 ) 4 - كسى كه از عبادت رو گردان است واز خدا وحقيقت اعراض مىكند ، در اين فرصت از عمر پيوسته از طرف خدا وپيامبران به سوى عمل وتوجه به دين وعبادت دعوت مىشود ، اما وقتي كه از دنيا رفت اين دعوت هم قطع مىشود .
هامش
( 1 ) سوره نساء ( 4 ) آية ( 17 ) يعنى : كسى كه به اعمال زشت تمام عمر اشتغال ورزد تا آن گاه كه مشاهدهء مرگ كند ، در آن ساعت پشيمان شود وگويد : اكنون توبه كردم ، توبهء أو پذيرفته نخواهد شد چنان كه هر كس به حال كفر بميرد نيز توبهاش قبول نشود ، براي اين گروه عذابي بس دردناك مهيا كرديم .