مىفرمايد :
وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُدانِ
، گياهان ودرختان سجده مىكنند ، يعنى خاضعند .
سخن امام ( ع ) با قول دوّم مناسبتر است ، زيرا كلمهء خضوع پس از سجود به كار رفته وفرموده است والخضوع لتكرمته .
بحث چهارم - در بارهء فرشتگانى كه مأمور سجود براي آدم شدهاند اختلاف است .
بعضي گفتهاند فرشتگان آسمان مأمور اين كار نبودهاند وآنها كه به سجدهء آدم مأمور شدند همانهايى هستند كه با إبليس به زمين آمدند . وچنين توضيح دادهاند كه چون خداوند آسمانها وزمين وفرشتگان را آفريد بعضي از آنها را به صورت گروهى به زمين فرستاد كه جنّ ناميده مىشدند ورئيس آنها إبليس بود .
در زمين اسكان يافتند واز ملائكة عبادت كمترى داشتند . إبليس به خود مغرور شد وكبر بر أو غلبه يافت خداوند بر محتواى فكرى أو آگاه بود ، به أو وسپاهيانش فرمود : إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ طِينٍ فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ « 18 » .
به نظر بعضي ديگر مأموران سجده براي آدم تمام فرشتگان بودهاند به دليل اين آيهء شريفه
فَسَجَدَ الْمَلائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ *
ودر اين آية كاملترين صورت تأكيد وجود دارد كه دلالت كننده بر سجدهء تمام فرشتگان است .
هامش
( 18 ) سورهء ص ( 38 ) : آيهء ( 71 ) : من بشرى را از خاك مىآفرينم هر گاه أو را استوار ساختم واز روح خود در آن دميدم أو را سجده كنيد .