كه زندگى برايش گوارا بود اسكان داد وجايگاه أو را أيمن گردانيد ودشمنى إبليس را به أو يادآور شد ، امّا إبليس كه بر زندگانى آن حضرت در سراى جاودانى وهمنشينى با نيكان حسد مىورزيد ، أو را فريب داد .
آدم ( ع ) يقين خود را به شك تبديل كرد ، وعزم واراده را به سستى ، شادمانى را به ترس وعزّت وبزرگوارى را به پشيمانى بدل ساخت ( آدم از كردهء خود پشيمان شد وتوبه كرد ) . خداوند سبحان توبهء أو را پذيرفت وكلمهء رحمت را به أو آموخت وبه أو وعدهء بازگشت به بهشت داد وأو را به دنياي پر بلا وجايگاه توالد وتناسل فرو فرستاد » .
[ شرح ]
براي قصه آدم ( ع ) دو طريق نقل شده است طريق اوّل - همهء مفسّران ومتكلّمان مسلمان اين داستان را بر ظاهرش حمل كردهاند ودر اين باره بحثهايى به ترتيب زير آوردهاند :
بحث اوّل - اين داستان را خداوند متعال در هفت سوره از قرآن كريم تكرار كرده است :
سورههاى بقره ، أعراف ، حجر ، بني إسرائيل ، كهف ، طه ، ص . واين تكرار به منظور تذكّر دادن خلق وآگاه ساختنشان از ويژگيهاى طبيعت ، همان چيزى كه إبليس دل انسانها را بدان جذب مىكند انجام شده است . همچنين براي بر حذر داشتن مردم از فتنهء إبليس وسپاهيانش وتوجّه دادن مردمان به حضرت حق ومطالعهء أنوار كبريايى حق متعال چنان كه خداوند تعالى مىفرمايد :
يا بَنِي آدَمَ لا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطانُ كَما أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ
« 1 » .
در هر فراز از كلام امام ( ع ) اشارهاى به آيهاى است مانند : « تربة » در سخنان آن بزرگوار كه اشاره به قول خداوند تعالى است كه فرمود :
خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ
.
سَنَّها بالماءِ . مانند اين سخن حق تعالى است :
وَلَقَدْ خَلَقْنَا *
. لاطها بِالبلّه
هامش
( 1 ) سورهء أعراف ( 7 ) : آيهء ( 27 ) : اى فرزندان آدم شما را شيطان فريب ندهد آن چنان كه پدر ومادرتان را از بهشت بيرون كرد .