ناصر خسرو قباديانى ( 394 - 481 ه )
شاعر معروف قرن پنجم هجرى ( 394 - 481 ه . ) اهل قباديان بلخ است . وى پس از مسافرتى كه بعد از سال 437 ه . به مكّه و قاهره كرد ؛ در مصر به خليفهء فاطمى گرويد و مذهب اسمعيلى را پذيرفت . ناصر خسرو ، آن گاه ، با لقب « حجّت زمين خراسان » و رياست اسمعيليان آن ديار ، به ايران بازگشت ؛ امّا از بيم متعصّبان به بدخشان پناه برد و در قلعهء يمگان معتكف گرديد ؛ تا در همان جا وفات كرد . آثارش عبارتند از :
زاد المسافرين ، جامع الحكمتين و وجه دين و سفرنامه . ديوان اشعارش حاوى قصايد بلند و استوار و متضمّن مواعظ و مطالب حكمى مىباشد . دو مثنوى :
سعادتنامه و روشنائىنامه نيز به دو منسوب است .
« * » [ در نعت على ( ع ) ]
بهار دل دوستدار على * هميشه پُرست از نگار على
دلم زو نگارست و علم اسپرم * چنين واجب آيد بهار على
از امّت سزاى بزرگى و فخر * كسى نيست جز دوستدار على
ازيرا كز ابليس ايمن شدهست * دل شيعت اندر حصار على
على از تبار رسولست و نيست * مگر شيعت حق تبار على
به صد سال اگر مدح گويد كسى * نگويد يكى از هزار على
به مردىّ و علم و به زهد و سخا * بنازم بدين هر چهار على
ازيرا كه پشتم ز منّت به شكر * گرانست در زير بار على
شعار و دثارم ز دينست و علم * هم اين بُد شعار و دثار على
تو اى ناصبى خامش ايرا كه تو * نه اى آگه از پود و تار على
هامش
( * ) ديوان اشعار حكيم ناصر خسرو قباديانى ( جلد اوّل ) به اهتمام مجتبى مينوى و مهدى محقّق تهران 1357 انتخاب عنوان از مؤلّف است .