علامه ، و علامه رحمه الله ظاهر ساخت استدلال به اخبار را در كتاب منتهى المطلب و بعد از او شهيد عليه الرحمة و بعد از آن شهيد ثانى رحمهم الله با نهايت خوف تا به آخرها جرأت كرد و در اجماعات ايشان قدحها كردند با آن كه معاصران او جمعى تكفيرش كردند و او مختفى بود در تلال و جبال ، و خبرى از جرح و تعديل نداشت تا زمان ما كه حق سبحانه و تعالى اوّلا مولانا و مقتدانا و شيخنا و شيخ الكل [ شيخ بهايى ] در قدح اجماع و استنباطات واهيه ، داد مردانگى مىداد و بعد از آن مولانا محمد امين - طاب ثراه - رجوع نمود به دأب قدماى شيعه و قدح نمود در فوائد مدنيه در اجتهادات ، و چون نوبت به اين شكسته رسيد ، به تأييد الله تبارك و تعالى ترويج حديث نمود به مرتبهاى كه در اصفهان جدّ اين شكسته ، كتب حديث را بر شيخ الطائفة نور الدين علىّ بن عبد العالى كركى خوانده و اجازات او را داشت اما چون رغبت مردمان در فقه بيشتر بود ، مدارش بر درس كتب فقهيه بود . حاصل آن كه در اين شهر ، دو يا سه كس كتب حديث داشتند و آن نيز در كتابخانه بود كه كسى نديده بود تا آن كه روزى شيخ المحدثين بهاء الدين محمد العاملى در اثناى درس مىگفتند كه ، كسى كه كتب حديث را به ايران آورد ، پدر من بود . عرض نمودم كه ، در كتابخانهء جدّ بنده و كتابخانههاى ميرزا محمد ابو الفتوح و كتابخانهء مير شجاع الدين محمود بود . در جواب فرمودند كه همين كتابخانه بود ، كسى مىخواند و چنين بود . و الحال قريب به چهل سال است كه سعى نمودم و به مرتبهاى رسيده است كه در بسيارى از كتابخانهها ، جميع كتب مكرر هست بلكه در قراى اصفهان و ساير بلاد منتشر شد و آب رفته به جوى آمد و الحمد لله رب العالمين كه اكثر فضلاى عصر ، اوقات شريف ايشان صرف حديث مىشود و روز به روز در ترقى و تزايد است و به سبب هجران كلى كه بر اخبار واقع شده بود و كسى نمىخواند تصحيفات و اغلاط بسيار واقع شده بود به تأييد الله تبارك و تعالى در روضة المتقين اكثر به اصلاح آمد و الحمد لله رب العالمين كه در اين شرح تمام شد هرچه در اين كتاب تقصير شده بود و الحمد لله رب العالمين كه پادشاه جمجاه ملايك قدوهء اولاد سيد المرسلين صلى الله عليه و آله و زبدهء احفاد ائمهء طاهرين صلوات الله عليه اجمعين رشك پادشاهان متقدمين و متأخرين اكثر اوقات شريف ايشان و امراى جليل القدر عظيم الشأن ايشان نيز صرف مطالعه و مباحثهء حديث مىشود و اكثر صحبت ايشان خواندن اين شرح است و اميد هست كه به موجب حديث شريف كه از حضرت سيد المرسلين و ائمهء طاهرين صلوات الله عليهم مشهور و معروف است كه الناس على دين ملوكهم چنان شود كه در جميع بلاد ايران اطفال ايشان عالم باشند . ( 8 / صص 36 - 38 )
و مشهور است كه شيخ فخر الدين عليه الرحمة ، [ پدرش ] علامه را در خواب ديد و از او پرسيد كه چگونه گذرانيدى ؟ در جواب گفت كه ، اگر نه كتاب الفين و زيارت حضرت
صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — صفحة 1060
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص١٠٦٠