است . پس از آن به انتقاد از ملا محمد باقر خراسانى - مجتهد و فيلسوف عارف مسلك - پرداخته كه « ما بين دفّتين شفاى ابو على را حق مىداند » . آنگاه به انتقاد از ملا محسن فيض كاشانى پرداخته كه « از حشويّهء بىبهره از تحقيق و تدقيق است . گاهى مريد تصوف محيى الدين عربى است و زمانى همداستان وعظ محمد غزالى و ساعتى با حكماى مشّاييان جفت مىدود و لمحهاى به فروغ مشكات عرفاى اشراق طى راه مىكند و پروايى از مخالفت اصحاب نداشته ، بر هرچه قدرت التقاط و قوت انتحالش وفا كند ، بىملاحظه در بطون كتب ، به نام خود ثبت مىنمايد » كه البته « اختيار اين قسم اقوال مبتدع و مذاهب مخترع - مانند وجوب عينى نماز جمعه - از او استبعادى ندارد و ليكن از امثال حضرت آخند كه خود را در علوم عقليه و نقليه سرآمد مىداند ، بسيار بسيار مستبعد است . » « 1 »
9 - رسالة فى نفى الوجوب العينى للجمعة / عبد الحى رضوى كاشانى ( زنده در 1141 )
متن اين رساله به عنوان ضميمه همين نوشتار به چاپ رسيده است .
10 - رساله در صلاة جمعه / محمد كاظم بن محمد حسين تويسركانى
مؤلف از شاگردان آقا جمال خوانسارى بوده و رسالهاش را در رد يكى از معاصرين خود كه قائل به وجوب عينى نماز جمعه بوده ، نگاشته است . نسخهاى از آن در فهرست دانشگاه ( 11 / 2573 ) شناسانده شده است .
11 - صلاة الجمعة / سيد اسماعيل بن محمد خاتونآبادى ( م 1116 )
نسخهاى ناقص از اين رساله در فهرست مجلس ( ج 10 ، ب 1 ، ص 491 ) معرفى شده و عبارات زير از آن نقل شده است :
« نماز جمعه خواندن به قصد وجوب عينى ، بدعت است و به قصد وجوب تخييرى فضيلت ، اما احتياط در خواندن ظهر است و اقامهء جمعه با معتقدان به عينيت ، شايد حرام » .
12 - رسالة فى صلاة الجمعة / شيخ كلب على
صاحب رياض رسالهء او را در دهخوارقان ديده است . « 2 » او نماز جمعه را با وجود فقيه جامع الشرايط واجب مىدانسته است . « 3 » بنابراين ، اين قولى ويژه است .
13 - اللمعة فى عدم عينية صلاة الجمعة / سيد حسين مجتهد كركى ( م 1001 ) « 4 »
نويسنده از چهرههاى برجستهء دو دههء پايانى سلطنت شاه طهماسب در شهر اردبيل « 5 » و
هامش
( 1 ) . همان ، ج 14 ، ص 3605 نسخهء 4659 ، ص 154
( 2 ) . افندى ، همان ، ج 4 ، ص 408
( 3 ) . آقا بزرگ ، ذريعه ، ج 15 ، ص 78 ؛ خوانسارى ، كشف الاستار ، ج 6 ، ص 296
( 4 ) . دربارهء او بنگريد : آقا بزرگ ، الروضة النضرة ، ص 183 - 184
( 5 ) . وى زمانى شيخ الاسلام اردبيل بوده است . قمى ، قاضى احمد ، خلاصة التواريخ ، ص 555