در اين اثنا قدوهء اولاد خير البشر سيّد محمّد كمونه را كه ابا عن جدّ در سلك اعاظم نقباى نجف اشرف منتظم بود و اخلاص دولتخواهى او را نسبت به پادشاه عجم مىدانست و ايضا مذهب شريفش كه به روش ائمهء اثنىعشريّه سلوك مىنمود بر وى ظاهر بود و اهل بغداد را به وى نيز اعتقاد و اخلاص تمام مىدانست ، بنابراين جهات توهّم كرده آن جناب را گرفته در مطمورهاى بسان حوصلهء لئيمان و مانند بواطن جاهلان تنگ و تاريك ، محبوس گردانيد . آنگاه تاج از سر نهاده به اعلان كلمهء عصيان مبادرت نمود .
از آن جانب ركن الدّين حسين بيگ چون قريب به بغداد نزول نمود باريك را مجال صلح و جنگ از دست رفته ، از اضطراب و تردّد خاطر قلعهدارى و تحصّن را نيز عاقبتى نديده ، در شبى كه ابر مطير چون ديدهء اشكباران فرسودهء روزگار گريان بود و چون آه حسرت جانگدازش آتش برق مىافروخت ، زين بر اسب فرار تنگ بسته از دجله عبور نموده به انواع حسرت و تعب راه حلب پيش گرفته جانى به تك پا بيرون برد . روز ديگر كه از پرتو مهر انور خيل نجوم از دار الملك سپهر راه گريز گرفت و از فرار ايشان ساحت با رتبت فلك يكرنگى آغاز نمود بغداديان چون قافلهء كنعان يا چون سكندر و خضر به طلب آب حيوان به ظلمات آن چاه ، كه محبس سيّد محمّد كمونه بود ، شتافتند و آن يوسف مصر عزّت را از آن مضيق پركدورت بالا آورده زمام اختيار خود به أنامل اقتدار آن ديدهء اغيار سپردند . پس اظهار دولتخواهى ملازمان و ايستادگان بارگاه فلك اشتباه را شعار خود ساخته غلغلهء نشاط به اعلىعليّين برافراشتند .
در اين حالت حسين بيگ لله به ظاهر بغداد رسيده در چهار باغ ميرزا پير بوداق نزول نمود . سيّد محمّد كمونه در آن روز ، نخست به جامع [ 79 الف ] بغداد تشريف برده سر منبر را از القاب نامى هميون به اوج سپهر دمساز گردانيد و خطبهاى منيع در غايت فصاحت خوانده نهايت اخلاص و فرمانبرى بجاى آورد . چون از اداء خطبه و نماز جمعه فراغت يافت بيرون شتافته بالله بيگ ملاقات فرمود . جناب امارت پناهى با آن حضرت نهايت تعظيم به فعل آورده به الطاف بىغايات پادشاهى مستمالش گردانيد . روز ديگر كيفيّت واقعهء بغداد و گريختن باريك بيگ به اتّفاق يكديگر معروض پايهء سرير خلافت گردانيده مقرّبان كامياب شاهى از استماع اين خبر بهجت اثر مبتهج و مسرور گشته به محامد شكر واهب العطيّات قيام نموده ايالت دارالسّلام بغداد را به قبضهء اختيار
روضة الصفويه ( فارسى ) — صفحة 209
مساهمون: ميرزا بيگ جنابدى
ص٢٠٩