ايمان و معرفت بود . ) قيام او نيز براى رياست و حكومت نبود ، بلكه براى انتقام خون شهداى كربلا و امر به معروف و نهى از منكر بود « 1 » و در صورت پيروزى ، حكومت را به « رضاى آل محمّد صلى الله عليه و آله ( امام صادق عليه السلام ) » تحويل مىداد . امام صادق عليه السلام فرمود : اگر او پيروز مىشد ، به عهد خود وفا مىكرد و مىدانست كه با حكومت چه كند . « 2 » امام هشتم نيز فرمود : زيد چيزى براى خود نمىخواست و مدّعى چيزى كه حقّ او نبود ، براى خود نبود . او مردم را به « الرضا من آل محمّد » دعوت مىكرد . « 3 »
آن گاه كه خبر شهادت زيد عليه السلام به امام صادق عليه السلام رسيد ، بيش از همه براى او اشك ريخت و طلب رحمت كرد و از او به پاكى و عظمت ياد مىنمود . « 4 »
شيخ مفيد گويد : زيدبنعلى عليه السلام پس از برادرش ، امام باقر عليه السلام از همه افضل بود . او مردى عابد و وَرِع و فقيه و شجاع بود . « 5 »
يحيىبنزيد ، فرزند شهيد و قهرمان او ، به متوكّل بن هارون گفت :
« مىخواهم از پدرم و زهد و عبادتش برايت تعريف كنم : او روزش را تا آنجا كه مىتوانست ، نماز مىخواند و شب كه فرا مىرسيد ، خواب مختصر و سبكى داشت ؛ برمىخاست و در دل شب به نماز مشغول مىشد ، آنقدر تضرّع و خشوع در نماز داشت و اشك مىريخت تا صبح مىدميد و پس از نماز صبح ، سر به سجده مىگذارد و سپس به تعقيبات
هامش
( 1 ) - ارشاد ، شيخ مفيد ، ص 268 .
( 2 ) - وسائل الشيعه ، شيخ حرّ عاملى ، ج 11 ، ص 39 ، ح 11 .
( 3 ) - تنقيح المقال ، ج 1 ، ص 468 .
( 4 ) - همان .
( 5 ) - ارشاد ، ص 268 .