الْجَبَلِ عَنْ يَمِينِكَ حِينَ تَدْخُلُ أُحُداً فَتُصَلِّي فِيهِ فَعِنْدَهُ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله إِلَى أُحُدٍ حِينَ لَقِيَ الْمُشْرِكِينَ فَلَمْ يَبْرَحُوا حَتَّى حَضَرَتِ الصَّلاةُ فَصَلَّى فِيهِ ثُمَّ مُرَّ أَيْضاً حَتَّى تَرْجِعَ فَتُصَلِّيَ عِنْدَ قُبُورِ الشُّهَدَاءِ مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكَ » . « 1 »
مسجد نخست ، كه « دون الحرّه » از آن ياد شده ، بايد يكى از دو مسجدى باشد كه در راه احد است ؛ « مسجد الدرع » يا « مسجد المستراح » . اما مسجد ديگرى كه در كنار كوه دست راست به عنوان محلّ نماز خواندن رسول خدا صلى الله عليه و آله از آن ياد شده ، جايى جز مسجد فسح ، كه شرح آن گذشت ، نيست . مردم به اين مسجد رفت و آمد داشتهاند .
در جستجويى كه مؤلف در روز شنبه 25 ذى قعده 1416 ( 5 فروردين ماه 1375 ش ) از منطقهء احد داشت ، روشن شد كه در حال حاضر مسجدى با نام « مسجد الثنايا » وجود ندارد يا به هر حال ما آن را نيافتيم . اين در حالى است كه تصوير مخروبهء آن در برخى از كتابها موجود است . در قسمت شمالى مقبرة الشهداء ، در حارّه يا محلّه احد ، چند مسجد هست ؛ يكى از آنها كه تقريباً در شمال شرقى مزار حمزه با زاويه بسيار كم قرار دارد و در پانصد قدمى مقبرة الشهداء مىشود ، مسجد السطحى است . اميد داشتيم كه اين مسجد همان مسجد ثنايا باشد ، اما كسى از محلىها نتوانست كمك كند . مسجد الرداده با فاصله بيشتر و مسجدى نيز كه تابلوى آن شكسته بود و گويا نامش « مسجدالموت » بود ، در بخش شمال شرقى مقبره وجود داشت .
مِهْراس
در بالاى كوه احد محلى است با نام « مهراس » ، جايىكه در دل كوه آب باران در آن جمع شده و حوضى طبيعى به شمار مىآيد . رسول خدا صلى الله عليه و آله با شمارى از ياران و از جمله اميرمؤمنان عليه السلام پس از بالا رفتن از كوه احد ، كنار مهراس نشستند . در اين وقت ، امام على عليه السلام ظرف آبى را از مهراس براى شست و شوى دهان رسول خدا صلى الله عليه و آله كه به دليل شكسته شدن دندانشان خونى شده بود ، گرفتند . اين آب به دليل آنكه بوى بدى داشت ،
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 4 ، ص 560