به سمت شِعْب احد كشاندند . آنان اندكى به درون شعب رفتند و آنگاه بر بالاى كوه احد ( سمت راست شعب ) پناه گرفتند و در سايهء غارى كوچك نشستند .
هدف ما در اين نوشته ، بيان شواهدى است كه ميدان جنگ در سمت غربىِ كوه رمات بوده و پس از آغاز شدن فاجعه ، به سمت شعبِ احد كشيده شده است و حضرت با رفتن به داخل شعب و بالا رفتن از كوه ، از شرّ مشركان امان يافته است .
شواهد تاريخى دور زدن كوه رمات توسط خالد
رسول خدا صلى الله عليه و آله تيراندازان را به فرماندهى عبدالله بن جُبَير بن نعمان بر جبل رمات گماردند ؛ چرا كه از پشتِ سرِ سپاه اسلام كاملًا در هراس بودند . اين هراس جز از راهى كه سر انجام خالد حمله كرد ، معنا نداشت . پيامبر صلى الله عليه و آله خطاب به تيراندازان فرمود : « پشت سر ما را حمايت كنيد ، ما ترس آن را داريم كه از آن سوى بر ما حمله كنند . » « 1 »
واقدى مىنويسد : تيراندازان پشت لشكر اسلام را حفاظت مىكردند . آنها با تيراندازىِ خود مشركان را وادار به فرار كردند ؛ « وَالرُّماة يَحْمون ظُهُورَهُم يَرشُقُون خَيل الْمُشركِين بالنبل فَتَوَلّى هَوارب » ؛ تيراندازان پشت سپاه اسلام را حمايت كرده تير به سوى اسبان مشركان مىانداختند و آنان را فرارى مىدادند . » يكى از تيراندازان كه سالها بعد زنده مانده بود ، مىگفت : هر تيرى كه در آن روز انداختيم يا به اسبى خورد يا به انسانى . « 2 »
اين دو نقل حكايت از آن دارد كه تيراندازان مسير حملهء سپاه خالد را زير ديد داشتهاند و چند بار كه خالد همراه عكرمه تلاش كردند از آن مضيق و تنگه ؛ يعنى حد فاصل احد و رمات عبور كنند ، با تيراندازى شديد سربازان مستقر در جبل رمات مواجه شدند و با دادن تلفاتى ناگزير بازگشتند . اما درست زمانى كه كوه از تيرانداز خالى شد ، آنها به راحتى عبور كردند . در اين صورت ، منطقهء مورد استفادهء سپاه خالد در ديد و
هامش
( 1 ) . المغازى ، ج 1 ، ص 224
( 2 ) . المغازى ، ج 1 ، ص 225