آنچه به تناسب موضوع كتاب ، در صدد بيانش هستيم ، تنها ارائهء تصويرى جغرافيايى از محل استقرار دو سپاه با تكيه بر يادداشتهاى تاريخى و تحقيقات ميدانى است . ساير مطالب را عزيزان خواننده بايد در كتابهاى تاريخى و سيره جستجو كنند .
نكتهء قابل يادآورى آن است كه ، دو مسأله سبب شده است تا با تفصيل بيشترى در اين باره سخن به ميان آيد :
نخست آن كه : منطقهء احد ، از مناطقى است كه زائران با عشق خاصى به زيارت آن مىروند و به دليل آنكه در اين منطقه يكى از نبردهاى سرنوشتساز عصر پيامبر صلى الله عليه و آله بوده ، توجه ويژه به آن دارند .
دوم آن كه : در برخى از منابع ، تصويرى به خطا از كيفيت درگيرى ارائه شده و لازم است بر اساس آنچه كه در منابع اصيل آمده ، بازسازى شود .
كوه و منطقهء احد
پيش از ورود در بحث ، لازم است اشاره كنيم كه كوه احد كه از شرق به غرب كشيده شده و البته مستقيم نيست ، در فاصلهء پنج و نيم كيلومترى مسجد نبوى واقع است .
در شمال اين كوه ، جادهاى بزرگ ساختهاند كه به « طريق غيرالمسلمين » معروف شده و ميان آن جاده و كوه احد ، كوهكهاى كوچكى ؛ مانند « جبل ثور » قرار دارد كه در روايتى از پيامبر صلى الله عليه و آله ، آنجا حدّ شمالى حرم مدينه معين شده است . در سمت جنوب كوه احد ، جادهء دور شهر مدينه قرار دارد ؛ به طورى كه ميان اين جاده و كوه ، مقبرهء حمزه ، كوه رمات ، مسجد سيدالشهدا ، چشمهء شهدا و وادى قنات و ميدانى وسيع است و در حال حاضر ، توقفگاه اتومبيلها و محل دفاع مدنى است . در همين محدوده ، خانههاى زيادى نيز ساختهاند .
در جنوب غربى كوه احد ، باغ هاى نخل و زمينهاى زراعى فراوانى وجود دارد كه در نهايت به وادى عقيق منتهى مىشود .
نامگذارى اين كوه به « احد » ، از آن روست كه منفرد است و به سلسله جبال اطراف
آثار اسلامى مكه و مدينه ( فارسي ) — صفحة 354
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص٣٥٤