جبرئيل در ظهر عرفه از ابراهيم پرسيد : اى ابراهيم ، به گناهان خود اعتراف كن و مناسك را بشناس . عرفات را به خاطر اين سخن جبرئيل كه گفت : « اعْترف » ؛ عرفات ناميدند . « 1 »
4 - برخى هم عرفه را به معناى كوه گرفتهاند .
در شمال شرقى عرفات ، « جبلالرحمه » قرار دارد . اين كوه مستقل از كوههايى است كه منطقه را در حصار خود گرفتهاند . در قرن ششم هجرى ، جمال الدين اصفهانى وزير موصل و شام ، از پايين تا بالاى كوه را پله ساخت تا صعود به آن آسان شود . گفتنى است در فقه شيعه ، در زمان وقوف كه در روز نهم ذىحجه از ظهر شرعى تا مغرب شرعى است - صعود به كوه عرفه كراهت دارد .
روايت شده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله خطبهء حجّةالوداع را بر فراز اين كوه ايراد كرد . « 2 » در گذشته مسجد كوچكى با نام « مسجد الصخرات » در پايين كوه بوده كه گفتهاند آنجا محل ايراد خطبه توسط رسول خدا صلى الله عليه و آله بوده است . « 3 »
اين خطبه از اهميت بسيارى برخوردار بوده و حاوى چندين نكتهء مهم است ؛ از جمله :
1 - لزوم رعايت حرمت مال و جان يكديگر .
2 - رعايت حرمت ماههاى حرام و از بين بردن تغييراتى كه در ماههاى سال براى جابجايى ماههاى حرام انجام مىدادند .
3 - بازگرداندن امانت مردم در نزد هر كسى كه هست .
4 - لغو ربا و طلبهاى رَبَوى .
5 - لغو حقوق مربوط به خونهايى كه در جاهليت ريخته شده است .
6 - رعايت حقوق متقابل همسران به ويژه رعايت حقوق زنان توسّط مردان . « 4 »
هامش
( 1 ) . علل الشرايع ، ص 436
( 2 ) - در بارهء عرفات نك : فصلنامهء « ميقات حج » ، ش 12 ، صص 162 - 142
( 3 ) . التاريخ القويم ، ج 6 ، ص 41 ، 54 و 55
( 4 ) . نك : فصلنامهء « ميقات حج » ، ش 28 ، صص 96 و 97