سعيد ، عن فضالة بن أيّوب ، عن أبان ، عن زرارة قال : سألته عن الرّجل يصلّي بمكّة يجعل المقام خلف ظهره وهو مستقبل القبلة . فقال : لا بأس يصلّي حيث شاء من المسجد بين يدي المقام أو خلفه . وأفضله الحطيم والحجر وعند المقام . والحطيم حذاء الباب .
( 2348 ) 10 - فضالة بن أيّوب ، عن عبد اللّه بن سنان ، عن أبي عبد اللّه عليه السّلام قال : كان خطّ إبراهيم عليه السّلام بمكّة ما بين الحزورة إلى المسعى . فذلك الّذي كان خطّه إبراهيم عليه السّلام يعني المسجد .
شرح
بخواند ، چه صورت دارد ؟ أبو جعفر گفت : مانعى ندارد . در هر جاى مسجد كه مايل باشد ، مىتواند نماز بخواند ، چه جلو مقام باشد وچه پشت مقام باشد . از همهجا بهتر محل « حطيم » وحجر إسماعيل وپشت مقام إبراهيم است . حطيم در برابر درب خانه قرار دارد .
* ( 2348 ) * 10 - أبو عبد اللّه صادق ( ع ) گفت : إبراهيم خليل ، در امتداد كوه صفا وتلّ حزوره خط كشيد وانتهاى مسجد الحرام را مشخص كرد .
توجه : قبل از آنكه جغرافياى مسجد الحرام ، از صورت طبيعي خارج شود ، خانهء كعبه درست در قبلهء مسجد بود ومقام إبراهيم ، چسبيده به ديوار كعبه ، محراب امام جماعت را تشكيل مىداد ودر نتيجة صفوف نمازگزاران در چند خط مستقيم پشت سرهم قرار مىگرفتند ، تا مىرسيد به آخرين صف ، كه فاصلهء تل حزوره وكوه صفا را پر مىكرد . بعدها جغرافياى مسجد تغيير فاحشى پيدا كرد وبا شكافتن تپهها ودامنهء كوهها بر وسعت مسجد افزوده شد تا آنجا كه خانهء كعبه در وسط مسجد قرار گرفت وموقعى كه چهار مذهب أهل سنت رسميت قانوني يافت ، چهار ضلع خانهء كعبه بين چهار مذهب تقسيم شد ، وهر امامي يك ضلع كعبه را قبلهء خود قرار داد
و