بايد روزه بگيرد و روزهء او مركب از وجوب و حرمت نيست ، همانطور كه مسافرى كه گفتيم روزهاش مركب از وجوب و حرمت نيست وجوب به علت اينكه در وطن است و حرمت به خاطر اينكه قبل از ظهر مسافر بوده و روزه بر مسافر حرام است لكن نزديكتر به احتياط آن است كه قبل از رسيدن به وطن افطار كند ، مسأله ديگر در مورد اين مثال اين است كه آيا قضاى آن روز و روزهاش واجب است يا نه ؟ وجوب از اين نظر كه آخرين روز رمضان بود و عدم وجوب از اين نظر كه نمازعيد را در استانبول خوانده بود مسأله محل اشكال است و وجوب قضا در صورتى كه از اول روز وارد تهران شده باشد اشبه و اگر قبل از ظهر وارد شده باشد احوط است .
مسأله 7 - اگر در استانبول عيد بگيرد و زكات فطره هم بدهد و قبل از غروب شب فطر به تهران برسد ، آيا دادن زكات فطره براى مرتبه دوم بر او واجب است چون غروب عيد فطر را در وطن درك كرده ؟ و يا واجب نيست چون در استانبول داده ؟ ظاهر اين است كه واجب نباشد هر چند كه دادن بار دوم به احتياط نزديكتر است ، بله اگر در استانبول نداده بود دادن آن در تهران بدون ترديد واجب است ، و اگر نماز عيد را در استانبول بخواند ظاهر اين است كه خواندن آن در تهران براى مرتبه دوم واجب نباشد و به فتواى كسانى كه نماز عيد را مستحب مىدانند مستحب نباشد .
مسأله 8 - اگر روز عيد فطر در استانبول باشد در آنجا روزه گرفتن بر او حرام است ، و اگر به طرف تهران سفر كند و فرداى آن روز در تهران عيد فطر باشد آن روز هم روزه گرفتن بر او حرام است . و عين اين حكم در مورد عيد قربان نيز جريان دارد ، در نتيجه روزهى حرام كه در طول سال براى همه دو روز است براى چنين كسى چهار روز خواهد بود .
مسأله 9 - اگر با هواپيما به طرفى مسافرت كند كه زمين به خلاف آن سمت حركت مىكند اگر زمين از غرب به طرف شرق حركت مىكند هواپيما از شرق به طرف غرب و حركت هر دو مساوى باشد قهراً اگر پروازش اول طلوع خورشيد باشد هر چه پيش برود از اول طلوع خورشيد تجاوز نمىكند و دائماً در اول طلوع خواهد بود هر چند كه به فرض هزار ساعت در فضا باشد حال آيا سفر كردن با چنين هواپيمايى كه سبب ترك نماز مىشود حرام است ؟ و يا جايز است و نماز او نه به جهت اداء و نه قضاء واجب نيست ؟ و يا تنها قضا بر او واجب است ؟ ظاهراً سفر كردن با آن جايز نيست ، و به فرضى كسى هم كه قائل به جواز باشد ظاهر اين است كه نماز براى چنين مسافرى واجب نباشد نه ادا و نه قضا و همچنين اگر آغاز سفر قبل از اذان صبح باشد روزه بر او واجب نيست نه ادا و نه قضا ، و اما اگر بعد از طلوع فجر و اذان صبح سفر كند آيا قضاء تنها آن روز بر او واجب است ؟ محل اشكال است و احوط قضاء كردن است ، و اگر هنگام ظهر با چنين هواپيمايى
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 775
مساهمون: السيد الخميني
ص٧٧٥